LOU SARMOUNEY / LE JHACASSOUS

23 avril 2013

Vailèira (la Rèula)

Classé dans : Entre Duas Mars,Musica e cançons — Lo Sarmoneir @ 13 h 13 min

Vailèira = cançon on  i a una goja, una jornalèira.

Dens : GAUBAN Octave, Histoire de la Réole, Lacour réimpr., 2006

 
Diu ! que la nuit me parei longa (x2) / Avèque aqueth vielh tan jalós (x2)
Tota la nuit que me demanda / Jana « lan » atz vòstes amors ?
Jo ne’n èi pas ni mèi ne’n vòli / Ne ne’n èi pas d’aute que vos
Qui èra aqueth, arsèir, la Jana / Que parlèva d’abèque vos ?
Aquò èra un de mos baus-fraires / Que parlèva de mos nebots
N’i tòrnes donc pas mèi, la Jana / Ne tòrnes donc parlar damb eth
Si jamèi jo ne li atrapi / Tuarèi a d’eth, batrèi a vos
Tots los navius que son sus l’aiga / Ne son pas tots a un patron
Tots los castèths que son sus tèrra / Ne son pas tots a un senhor
Tots los anhèths de la Grand’Landa / Ne son pas au mème pastor
Atau sui jo, mon amic Pièrre / Jo ne sui pas tota per vos !

11 février 2013

L’esclançon

Classé dans : Au hiu deus jorns,Ecologia, natura,Entre Duas Mars,Tradicions populàrias — Lo Sarmoneir @ 13 h 56 min

Los Cahiers de l’Entre-deux-Mers, fòrt variats e interessants, creats en 1994, an coma desfaus d’hèser passar « a la trapa » (se me pàssatz aquera expression) la cultura gascona, dejà bien ‘teuna’, de l’Entre-duas-Mars. Egau, pòden i trobar quauquas brigalhas. D’abòrd aquesta dishuda (que vingré aparentament de Sent Andriu dau Bòsc) : Margarita vai a la mèssa quora es dita, au marcat quora es barrat, a la hont quora es mijorn.

Mès èi causit de traduíser ací la fabricacion de l’esclançon (o esclancon), un piège a ausèths. Lo mòt es puslèu creonés, en Benauja se ditz escaceta (tanben escacita en garonés).  Assagi d’ec hèser coma s’èra un vielh bordalés que contèva, pusqu’es lo cas mès ec hasut en francés.

 

Esclancon, piège cruèl per los audèths que se dèishan préner. Nom que me rapèla mes premèiras vacanças a mons grands-parents, bordilèirs a Linhan de Bordèu en 1907-1908, avèvi 8-9 ans. Piège simple, que mon papè hadèva per me distrèire. Una branca sopla d’aulanèir o de bordèna, traucada  a un  cap per un hiu de fèrt rogit au huc e una cordeleta en doble, que, tenduda, hadèva ressòrt, un nòi sus aquela cordeleta a 10 cm de son extremitat, de la ppart dau trauc e podent colissar, un bòi de 2 cm retenent l’extremitat de la cordeleta, de les còishas hèitas au cotèth aus bons endreits, un bocinòt de bòi de 7 cm pus o mens, talhat a plat a una extremitat e damb duias còishas a l’autra, un peu de shivau e una sauterèla viventa son tanben necessères.

Per ténder l’afar, sufís d’apoiar sus un bot de la branca, de tirar la cordeleta, lo nòi au dehòra, de cunhar la branquilha de 7 cm devath lo nòi e d’ubrir l’extremitat dobla de la cordeleta sau bòi, tinguda ubèrta per las còishas que fòrman de les alas de parpalhon ; estacar la sauterèla damb lo peu de shivau, lo fixar per una còisha a 5 cm au dessús de la branquilha.

L’esclançon se pausa lo lòng de les brèdas e de les sègas. L’audèth, vedent la sauterèla, pausa sus la branquilha, son pes la hèi tombar, la  còrda se tend e l’audèth damòra pris per una pauta. En fin de tantòst, après auger corrut la campanha, mons grands-parents trabalhant aus camps, hadèvi la virada daus pièges, e damb una certèna emocion, prenèvi los praubes petits audèths, encara vius.

Jan René Deluga, neishut lo 20.02.1899

8 février 2013

Catalinòta

Classé dans : Entre Duas Mars,Musica e cançons — Lo Sarmoneir @ 23 h 59 min

Madirac, colectatge 1982 :

Catalinòta a lo pè petiton, ladondena, lo pè petiton ladondon
-Catalinòta a lo ventre flasquet
-Lo nas moquirós
-Los ulhs laganhós
-Los peus pedolhós
-A lo molet bien hèit
-A la cuisha grosseta
-La cama corteta,
-Lo pè petiton, ladondena, lo pè petiton ladondon
 
A. Viaut, « L’Entre-deux-Mers et son identité linguistique », L’Entre-deux-Mers à la recherche de son identité, Actes du Second Colloque, 1990.

14 janvier 2013

Lo colièr de N.D. de Laureta (Florimond)

Classé dans : Entre Duas Mars,Literatura — Lo Sarmoneir @ 12 h 50 min
Dirèi pas de quala arma e de quau regiment
S’arrestèt a Laureta un gròs detaishament.
Ne me’n sovèni pas. La tropa èra campada
Tot au ras de l’eglisa au mitan d’una prada.
E tornèt repartir lo lendoman  matin.
Quauquas òras après, valà qu’a fons de trin
Hòrt d’alent, tot cobèrt de susor, de possièra,
Lo shèf vei arribar per darrèir un gròs père,
Autament dit l’abé de Laureta. – Arrestatz,
Crida-eth au « lieutenant », un de vòstes sordats
Ven de nos derraubar lo colièr de la Vièrja.
Lo shèf en l’entendent deven blanc coma un cièrge.
- Qu’entendi, ce ditz-eth, un volur, un sordat !
- Oui, shèf, un colièr d’òr que nos a derraubat !
- Qué me càntatz ? qu’aurí dens ma tropa un volur ?
Anim donc, tot aquò son farças, per bonur,
Vos’n vau balhar la pruva ; halta ! rassemblament !
La, Père, folhatz-me tot lo detaishament !
Mès lavetz un sordat tira de sa museta
Un colièr qu’a los gruns tan gròs qu’una noaseta
E qu’au sorelh levant que s’i ven miralhar
Hèsen perpitar l’ulh au poent de l’avuglar.
- Es jo qu’èi lo colièr ! crida lo militère.
- Gredin, hurla lo shèf, gara au conselh de guèrra !
E lo Père radiús levent los ulhs au cièl
Marmòta un diu-mercís qu’es prampó naturèl.
Mès lo tropièr ripòsta : – Ò ! sui pas un volur !
Escotatz e veiratz s’èi la consciença pura.
Sui estat eslevat jo dens la religion
E de mon naturèl aimi la devocion.
Tanben demb quau plaser per díser ma prièra
Èi corrut a matin dedens lo santuère.
E donc, mon « lieutenant », l’urusa inspiracion,
Vatz véser s’èi aujut cent mila còps reson.
… Entendi dens la glèisa una voàs musicala
Mès que nat instrument de musica n’egala,
Lèvi lo cap en l’èrt, la Vièrja me sorrís
E son regard si doç e si pur m’ebloís.
- Escota, ce me ditz, as hèit una prièra,
Sordat demb una fòi si granda e si sincèra,
Qu’èi sentit qu’èra tu lo pus dinhe devòt
Que meriti d’auger lo colièr qu’èi au còth.
Un vielh  mossur l’avèva aishetat pr’una fama
E me’n parei a jo pr’orgulh e per reclama,
Se me l’entortilhèt coma l’auré passat
A la granda  « mondaine » on estut refusat.
Tira-me lo [deu] còth t’haràs una fortuna
E vas me solatjar d’un pes que m’importuna.
Tant d’òr es una insulta a ma Simplicitat !
Es una ifronteria, una immoralitat,
Que de se cobrir d’òr alòrs que la misèra
A tant de praubas gents hèi trainar la galèra !
Tremblis pas militère, apròisha-te de jo,
Mon colièr t’aparten, te lo balhi, pren-lo !
Pensatz-vos si lo còr m’hasèva tipa-tapa
Quora me sui mastat sus los pès per l’atràper.
N’èi pas tròp marganhat portant per reüssir
E la Vièrja m’a dit : Adiu, part e mercí !
Valà, mon « lieutenant », coma èi dens ma museta
Lo « cadeau » que m’a hèit la Vièrja de Laureta !
… Lavetz lo « lieutenant » s’adreça au Père : E ben,
Mèi que n’impòrta qui ‘quò’s a vos de saber
Se los miragles son una causa croiabla,
Mèi que n’impòrta qui dívetz saber que diable
S’atz una Vièrja qu’hèi miragles quauque còp.
- Mès , oui, respond lo Père, es que ne’n èi baucòp,
Ne’n am tot un grand libre… – E ben , la, pòdetz díser
Que ne’n atz un de mèi e deus grands a d’inscríser !
Pui saluda, se vira, hèi hèser per lo flanc
E comanda a sa tropa alinhada : En Avant !!!

9 janvier 2013

Dus tèxtes novèths en gascon de Benauja.

Classé dans : Entre Duas Mars,Literatura,Tradicions populàrias — Lo Sarmoneir @ 20 h 30 min

Istoèra  »Èra nervuda aquela cavala » de Janòt Bertin :

Dalhèvi la lusèrna avèque la faushusa e la cavala. Èra nervuda aquela salop’ria ! Podèvi pas la tenir. Hasèva drindinar aquela faushusa. N’avèva pas mèi qu’un torn a hèser au mitan. Mès i avèva un gròs perèir. Dishuri : «Quora vau arribar au perèir, m’arrest’rèi, lev’rèi la lama e la tornarèi pausar de l’aute bòrd. Atau, n’aurèi pas besonh de lo hèser au dalh.» Quora arribi avant lo perèir, dishuri a la cavala : «doçament, doçament». Lo temps de dire «Hòp», lo perèir èra de cama en l’èr.

 

Cançon compausada per un paisan de Ladèus /Ladaus :

Avem tuat nòste pòrc / Lo Coquilhòt l’a mis a mòrt
Avèque son cotèth de guèrra
Èra gras coma un curet / Ah ! lo supèrbe goret
Son pishotèir trainèva a tèrra !
Tant que pishèva son sang / La mainada avèque sa man
Li sarrèt la cogaleta
Quora l’augúrem bien rasclat / Bien nestejat e torshonat
Fut lèu mis sus l’escalòta
Lo lendeman de Nadau / Lo carregèrem a l’ostau
Acompanhat de la tripèira
Vista hèsem lo gimborat / Èra bon, n’èi tant minjat
Qu’atrapèri la caguèira !

23 juillet 2012

Parabòla en marotin de Montsegur

Classé dans : Entre Duas Mars,Lingüistica — Lo Sarmoneir @ 7 h 44 min

Un homme avait deu gouya. Don le pu jeune dissit à son pere : Mon pere, baillez meu ce que je dioui augere de voutre bien. Et le pere les y partagit son bien. Quauque tan après, le pu jeune amassit tou ce qu’il avet, se n’anguit dan un pays bien louen, onte y mangit son bien en deybauche.
Après qu’i l’auguit tou mangé, y veinguit une grande famine dans quiou pays et y se trouvit dans la prauveté.
Y se n’anguit don et se boutit au service d’un des habitan dau pay, qui l’envoyit à sa ferme per y gardar ley gorrets. Iqui y l’auré bien voulut sa refession des eycosses que ley gorrets mangian, mé digun ne ly en baillet.
Enfen eytan rentré en ly mayme, y dissit : Combien y a tou de valet dan la mayson de mon pere, qu’avan dau pen en abondance, e moué je moure ici de faing. Faut que je parte et que j’ange trouver mon pere. J’ly dirrai : Mon pere, j’ay peché contre le ciele et contre vous. Je ne seu pas digne d’eytere appelé voutre gouya, traité meu coume un dey valets que son a voutrey gages.
Y partissit don, et se n’anguit trouver son pere. Quan y l’eytet encore louen, son pere l’appercevit, et touché de compassion y courrit à ly, se jitit à son cou et le biquit.
Son gouya ly dissit : Mon pere, j’ay peché contre le ciele et contre vous, je ne seu pu digne d’eytere appelé voutre gouya.
A ladon le pere dissit a ses valet : porte vitement la pu belle robe et veytisse lou ; metté ly une bague au dey et dey souly ey pi. Mené le vedé gras e tué lou : mangeon et feson boune chére. Care mon gouya que voyci eytet more e y l’ey ressuscité, y l’eytet prdu e y l’ey trouvé. Y se metirian à faire boune chere.
Pertan le gouya l’eyné qu’eytait dan ley champ revenguit e quan y fit proche de la meyson, y l’entendit le concere et la danse. Y sounit un dey valet à qui y demandit ce que queu eytet. Queu ly dissit le valet que voutre fray sey entorne e voutre pere à fait tue le vedé gras pr ce qu’i l’a trouvé en boune santé. Queu le fachit si fore qu’i ne voulit poing entre. Son pere sortit pr l’en prié.
Me y reyponguit :  Y a tan d’annayes que je vous sere, san vous avouére jamais desobéit en queulle chouse que ce sie, prtan vou ne m’avé jamais baillé un crabot pr me deyverti avec ms amis. Mé voutr’autre gouya, qu’a mangé tout son bien aveque dey femmes deybauchaye, n’ey pas pu leu arrivé que vous avé fet tué le vedé gras pr ly.
Mon gouya, ly dissit son pere, vou sé toujour avé moué et tou ce que j’ay ey à vous. Me falet faire fsten et nous deyvrti, parce que voutre fray eytet more et y l’ey ressuscité, y l’eytet predu e y l’ey retrouvé.

19 juin 2012

Rendetz-vos suus bòrns de Garona

Classé dans : ACTUALITATS,Entre Duas Mars,OPINION — Lo Sarmoneir @ 13 h 51 min

23 e 24 de junh, ‘quò’s l’òra deu mascaret. La Garona disha lavetz son mofle lèit a l’imatge d’aquesta França rebèla que desbòrda anuit de vitalitat.

Lo temps d’una hestejada, çò qu’èra de pas créser sembla lavetz familhèir.

Los Sous-Fifres de Sent Pèir ne son pas per ren dens aqueste vaste movement universau, eths qu’an gausat desempui annadas inventar lo temps d’una hèsta un aut monde mèi fraternau, hèit de colors on se barrejan expressions culturalas.

An gausat preservar la flamba de la creacion populara e la reviscolar cada annada suus lòcs sacrats deus bòrns de Garona damb, entre auts, l’ajuda importanta deu Conselh Generau.

Abituats a hèser cular las frontèiras de l’improbable, se carcan pas jamèi de prejutjats. Ignòran los clishats que reduisen sovent la musica, los arts e la cultura a d’un suplement d’ama destinat a las classas dominantas, reservat a d’intellectuaus o aus professionaus. Aqueths doç saunejaires, damb lurs pensadas premonitòrias, an pris lo risc d’entrainar un vilatge empenat e sons mainatges dens l’esturbelh de la creacion au punt on lo saunei es (enfin) vingut naturau.

«Utopiste quilha-te» disèva un badge au debut de la hestejada. «Èstim realistes, exigem l’impossible», respond l’ecò suus bòrns de la ribèira.

Nòsta presença massiva engan montrarà encara que lo temps de la desesperança es enfin revolut. Vaquí tornat lo temps de las cerisas e de las revolucions. Perqué pas, d’alhurs, lo grand retorn deu colac ?

Vos balhi donc rendetz-vos lo 23 e 24 de junh suus bòrns de Garona per la Hestejada deus Pifres de Garona a Sent Pèir d’Aurilhac… solide.

 

D’après : Michel HILAIRE – Conselhèir Generau de Sent Macari – 1èir Adjunt de Sent Pèir d’Aurilhac

12 juin 2012

Lo rapòrt deu vailet

Classé dans : Entre Duas Mars,Literatura — Lo Sarmoneir @ 1 h 43 min

- Mèste, bien francament, d’après çò que se passa,
Sui ben debot caduc, ne teni mèi en plaça,
Es una compassion ! Quora ètz hòrs de l’ostau,
Vòsta fama ne pòt se dirijar pus mau.
Sap arren refusar, lo monde ne’n abusa
E lo purmèir vingut la ròtla e se’n amusa.
Per ne citar qu’un fèt, la, pas pus tard que gèir,
Se dishèt enjaular pr’un joene carbonèir ;
Sabut pas se defénder e jamèi n’èra estada
Autan bien que pr’aqueth artistament rinçada…
- Lo mèste que ne pèrd pas un mòt deu rapòrt,
Sarra los pòts, froncís les ussas, mitat mòrt.
Diga-me tot, ce ditz, caqueta demb franshisa,
Veirèi après aquò çò que fau hèser o díser.
- Oui, mèste, demb sa blaga e sons salamalècs
Li vendut deu carbon on n’a que deus humècs.
S’avèvatz vist aquò, bondius, la cosina èra
Pimpenenta de hum, pira qu’una taishoèra.
E de tot es parelh, ne sabent díser : non,
La cunhan sus los pes, lo nombre e la valor.
Quòra n’ètz pas ací, los marshands hèsen fola,
E se n’es Pièrre o Paul, es Jaques que la rotla…
- Ah ! copa lo patron, m’avès fishut lo trac.
Me tiras un famús pes de sus l’estomac !

Florimond.

Lo rapòrt deu vailet dans Entre Duas Mars F.MASSONpor-150x150

F.MASSON-150x150 florimond dans Literatura

A Caudròt

9 juin 2012

Parabòla deu hilh prodigue (La Rèula)

Classé dans : Entre Duas Mars,Lingüistica,Tradicions populàrias — Lo Sarmoneir @ 14 h 38 min

Un òme agut dus gojats. Lo pus june dissut a son pair : « Mon pair, balhetz-me la porcion de vòste bien que me reven », e les-i partagèt son bien.
Pauc de jorns après, augent tot amassat, lo pus june gojat partit tot de suïta per un peís bien lonh d’aishiu , dissipèt son bien en vivent dens lo libertinatge.
E après qu’augut tot fenit, i vengut una granda famina dens aqueth peís e comencèt a mancar.
Partit e se’n angut se botar au service d’un òme d’aqueth peís, e l’envièt a sa meitaderia pr’i gardar daus gorets. Auré volut remplir son vente des gossas que les pòrcs mingèvan e digun les-i balhèva.
Rentrèt en eth-mème e dissut : « Combien de veilets a l’ostau de mon pair abondan de pan e jo mòri ací de hame. Me levarèi e anguerèi a mon pair e li dirèi : Papair, èi pecat contra lo cèu e devant vos. Ne sui pas mèi capable d’èster aperat vòste gojat : tretetz-me coma un de vòstes veilets. »
Se livèt e vengut a son pair, coma èra encara lonh, son pair lo vit e agut compassion, corrut a eth, se gitèt a son còth e li balhèt un poton. Lo gojat li dissut  : « Papair, èi pecat contra lo cèu e devant vos ; ne sui pas mèi capable d’èster aperat vòste gojat. »
Lo pair dissut a sos veilets : « Portetz viste ma pus bèra rauba, vestissetz-lo e balhetz-li un anèth au dit e des solièrs aus pès. E menetz lo vetèth gras e tuetz-lo, mingem e regalem-nos. Percequé mon gojat qu’es aishiu èra mòrt e es ressuscitat, èra perdut e es retrobat » e comencèren a se regalar.
Mès lo gojat l’einat èra au shamp e coma venèva e qu’aproishèva de l’ostau entendut los vielons e la dança. Sonèt un daus veilets e li demandèt çò qu’aquò èra. E aqueste aciu li responut : « Vòste frair es vengut e vòste pair a hèit tuar lo vetèth gras percequé l’a trobat que se portèva bien. » Mès se mit en colèra e ne volèva pas entrar : son pair sortit e comencèt de lo pregar. Mès eth dens sa responsa dissut a son pair : « Vaishí tant d’annadas que vos sèrvi, jamèi ne vos èi desobeït e ne m’avetz jamèi balhat crabòt per hèser ribòta damb mos amics. Mès quora vòste gojat qu’es aishiu, qu’a minjat tot son dequé damb des libertinas es vengut, li avetz tuat lo vetèth gras. »
Mès aqueste li dissut : « Mon gojat, tu ès totjorn avèque jo e tots mos biens son a tu. Mès falèva hèser ribòta e se rejoïr percequé ton frair qu’es aishiu èra mòrt e es ressuscitat, èra perdut e es retrobat. »

Una auta version garonesa :

1. Un òme avèva sonque dus hilhs. Lo mèi june dishut (ou : dissut) a son pair : « Quò’s temps qu’èsti mon mèste e qu’augi sòus. Fau que pusqui me’n anar e que vegi peís. Partatjatz vòste bien e balhatz-me çò que divi auger. » « Ò, mon hilh, ce dishut lo pair, coma vòs. Ès un meishant e seràs punit. » Pui, obrent una tireta, partatgèt son bien e ne’n hasut  duas parts.

2. Chic de jorns après, lo meishant hilh se’n angut deu vilatge en hasent lo gloriós e shens díser adiu a digun. Traversèt fòrt de lanas, bòis e ribèiras, e arribèt dens una granda vila, on despensèt tots sons sòus. Au cap de quauques mes, li falut vénder sas pelhas en d’una vielha fama e se logar coma vailet : l’envièren aus camps per gardar los ases e los beus.

3. Lavetz, estut fòrt malurús. N’aujut pas mèi de lèit per dromir la nuit, ni mèi nat huc per se cauhar quand hasèva fred. Avèva a còps tant hame que  s’auré bien minjat aqueras hulhas de caulet e aqueths fruits porrits que minjan los pòrcs ; mès digun li balhèva ren.

4. Un desser, lo vente voit, se dishèt tombar sus un selòt, gueitant per la  frièsta los ausèths que volèvan leugèirament. Apui vit paréisher la lu[n]a e las estelas, e se dishut en plorant : « Labàs, l’ostau de mon pair es plen de vailets qu’an pan e vin, eus e hormatge, coma ne’n vòlen. Pendent ’queth temps, jo, me mòri de hame (ou : d’hame) ací.

5. E ben, vau me levar, me’n ang’rèi trobar lo pair e li dirèi : « Hiri un pecat quòra voluri vos dishar. Aujuri grand tòrt, e fau que me puníssitz, qu’ec sabi. M’apèritz pas mèi vòste hilh, treitatz-me coma lo darrèir de vòstes vailets. Esturi copable, mès perissèvi lunh de vos. »  »

6. Lo pair èra dens son casau e acabèva d’arrosar sas flors ; vesitèva los pomèirs e los rasims. Quòra vit venir suu camin son hilh tot caperat de susor e de possièra, trainant la cama, tot escàs s’ec podèva créser
Se demandèt se falèva  que lo punissi o que li perdonèssi. A la fin, damb los plors dens los ulhs, tendent los braç, se gitèt a son còth e lo potonegèt.

7. Apui hit sheitar son hilh ; aperèt sas gents e los vesins : « Vòli l’aimar coma avant, lo praube dròlle, ce dishut tanlèu qu’esturen amassats. Es estat prampó punit : que digun li repròishi ren, adara. Venetz lo véser ; portatz-li viste una bròia vèsta, botatz-li un anèth au dit e novèras cauçuras aus pès. Poiratz tanben gahar fesans, guits, e menar un vetèth tuadèir ; vam béver, minjar amassa e hèser una granda hèsta. »

8. Los vailets aubeíren au mèste e botèren un bròi tavalhon sus la taula. Au mème moment, lo hilh ainat se’n tornèva de la caça damb sons cans : « Qu’es aqueth barsalh ? s’escridèt en sacrant. Cresi que càntatz ací ; n’es pas tròp lèu que torni. Ètz pèc, mon pair ? »

9. « Non, mon hilh, n’ec sui pas, ce respondut lo vielh. Se hèsi aquò, quò’s perce que sui tot joiús. Càntam e som urús, perçò qu’am de qué. Qu’ec vòlis o non, fadrà que cantis tu tanben e que te rejoíssis damb nosauts, perçò que ton frair qu’èra mòrt es reviscolat. Quò’s coma se venèva de nèisher ; gèir èra perdut, anuit l’am retrobat. »

7 juin 2012

SENTA CROTZ / Extrèit d’un sarmon de felibrada

Classé dans : Entre Duas Mars,Literatura — Lo Sarmoneir @ 1 h 13 min

Per l’abat GIRAUDET.

 

“… Coma supòsi qu’aciu i a mèi gents de la campanha que gents de la granda vila, vau parlar per los de la campanha. Vau tot tuishau les-i díser lo mau que hèi sofrir nòste peís, lo mau que hèi morir nòsta tèrra. La tèrra, ne l’àimam pas mèi coma l’aimèvan los ancètres que volèvan i víver e que volèvan i morir. La tèrra, nòsta tan bona tèrra de França, nòsta mair norricièra, que plora, plora sa desercion e que se mòi cada jorn parce que sons hilhs l’abandonan.

D’on li ven aqueth mau ? Aquò’s aquò que vam vos díser :

Anèit tot lo monde vòu paréisher, anèit tot lo monde vòu trabalhar lo mens possible. Vaquí lo mau. E d’abòrd, tot lo monde vòu paréisher. Òc, tot lo monde vòu estar un mossur, una damisèla, dab un bèth capèth e dab una pelha de sòia. E lo gojat prefèra tiéner la pluma e gratar papèir dens un burèu, que picar los beus e desfonsar lo sòu. La gojata prefèra trucar la mashina a escríver e mesurar un mèste de calicòt dens un magasin que hèser borir lo topin e suanhar la bassa cort… e la junèssa desèrta la tèrra. Au liú de la fèrma a la campanha on respiran a plenha boca, prefèra la crampeta de la vila, granda coma una assieta e on hèsen tot : on cosinan, on minjan, on còchan e surtot on estofan. Tanben au liú d’estar un bèth viton, bien plantat e bien musclat, bien sovent lo gojat n’es qu’un gringalet que tien debot parce qu’es enqüèra la mòda. La gojata, au liú d’auger una figura fresca e rosada, es oblijada de se pintrar los ulhs, de se pintrar la boca per auger quauqua color. E vaquí coma la raça, nòsta bèra raça de paisan, au liú de florir au grand èrt, va se fletrir e va se pèrder suu pavat de la granda vila. Anèit, tot lo monde vòu trabalhar chic e ganhar lo mèi possible. E dèishan la tèrra per anar a l’usina e a l’atelièr on ne trabalhan que ueit òras e on son milhor pagats. Sans dobte, tòcan mèi, mès tanben despensan mèi, la via es pus cara e las ocasions son pus grandas. Epui, per una plaça de libra, son totjorn quate o cinc que la vòlen, alòrs arriba sovent que damòran shans trabalh. E tandís qu’a la vila se cruasan los braç, la tèrra seca, la tèrra se mòi, parce que n’i a pas mèi de Francés per la trabalhar. Enfin, anèit, tot lo monde vòu joïr. Coma a la vila lo plaser es pus facile, se’n i van per s’amusar e s’amusan tant que pòden, coma se la via èra avant tot una partida de plaser. E vaquí enqüèra coma la junèssa, au liú de possar sèna e fòrta a la campanha, se’n va fòlament a la vila pèrder sa santat e bien sovent son aunor. E aciu, n’aquò’s pas sulament la tèrra que se mòi, aquò’s tanben nòsta raça. Chic a chic, lo peís se vuèita de Francés e se pupla d’estrangèirs. çò que hèi díser a nòstes enemics : “La França se suicida, cada jorn, enqüèra quauque temps e la revansha se harà tota sola” E de temps en temps, per deçà la frontièra, entenden enqüèra parlar de mitralha e de canon ! Ah lo bon Diu nos en presèrvi… ! ! Davant aqueth mau que ganha de mèi en mèi, nòsta juna generacion, los felibres vos disen anèit : “Gents de la tèrra, damoratz a la tèrra. Ne vos dèishitz pas atirar per la granda vila. I trobaretz benlèu un chic mèi de luxe mès benlèu que tanben i poiretz trobar la misèra. Gents de la tèrra, damoratz a la tèrra.”

123
 

Luxeetvolupte |
Actuel |
Newyorkcity2012 |
Unblog.fr | Créer un blog | Annuaire | Signaler un abus | Insidelayers
| Lanouvelleperspective
| love star