LOU SARMOUNEY / LE JHACASSOUS

22 août 2014

How wolves change rivers : un efèit parpalhon

Classé dans : Alhors,Biologia-genetica,Ecologia, natura — Lo Sarmoneir @ 18 h 38 min

 

 

Avèvi una idèia prampó particulièra sus la reïntroduccion de lops (dens les Pirenèias per exemple): me pensèvi que ‘quò’ra una pègaria, que revenèva a tornar destorbar un equilibre que s’èra pauc a pauc bastit en l’absença dau lop. Mès un parçonèir m’hasut conéisher una videò redde bien hèita, intitulada How wolves change rivers, que mòcha que ‘quò’s briga antau, dau mens dens lo parc nacionau de Yellowstone (Estats-Units). Vachiu çò que s’i passa:

En 1995, daus lops esturen reïntroduïts a Yellowstone après 70 ans d’absença. L’efectiu de cèrves anèva lavetz en aumentant, pusque n’avèvan gaire de predators, e aquò avèva menhat a una disparicion de la vegetacion, brostada tot empenada.

Tanlèu los lops arribats, mème chic nombrós, comencèren per tuar quauques cèrves… mès aquò’ra sonqu’anecdotic! En efèit, lo sanjament lo pus prihont concernèt sustot lo comportament daus cèrves: aqueths se botèren ad evitar les zònas dau parc nacionau ont podèvan s’hèser gahar per los lops, coma les bariscombas. Còp sec, dens ‘questes lòcs, la vegetacion se revispolèt, se probanhèt; la hautor de certèns aubres quintuplèt en sheis ans; les baishadas desnudadas se caperèren de briules e de sauceringas.

Vos dóbtatz bien qu’aqueths aubres atirèren los barbòts e los ausèths… mès tanben los castòrs, au segur, que son dits « ingeniors » (espècia modificant l’estructura de l’ecosistèma). Lurs barratges creèren de novèras nishas ecologicas qu’atirèren, dirèctament o indirèctament d’autas espècias: lotras, rats d’aiga, guits, peishs, reptiles, anfibians…

Los lops tuèren tanben de coiòtes, çò qu’hasut créisher les populacions de ratas e de lapins. Prau còp, los auts predators d’aquestes rogaires se desvelopèren: haucassas, belètas, renards, taishs… Los caronhèirs tanben, coma agraulas e èglas. Los ors tanben s’apasturèren demb les caronhas, çò que los hit prosperar, d’autant mèi que los aubres fruitèirs hasèvan lavetz abonde.

Mès lo mèi interessant es que los lops sangèren lo fonccionament de les ribèiras. Graça a les rigadas daus aubres, les ribas s’èran estabilisadas e les ribèiras hasèvan mens de biscoetas. Les canaus s’estreciren, de lagüas se formèren, en diversificant encara la biocenòsa.

Tot aquò’s çò qu’apèran una cascada trofica a granda escala (un nom bien sabent per un tipe d’ »efèit parpalhon »): un processús ecologic que comença au capit d’una cadena alimentària (o puslèu d’un hilat trofic) e que se repercuta dinc en bas. Mès, mèi qu’aquò, se repercutèt dinc au quite biotòpe (la partida non-viventa de l’ecosistèma).

Los lops, per tant qu’estant pauc nombrós, transformèren tot un ecosistèma dinc a sa topografia!

12
 

Luxeetvolupte |
Actuel |
Newyorkcity2012 |
Unblog.fr | Créer un blog | Annuaire | Signaler un abus | Insidelayers
| Lanouvelleperspective
| love star