Losarmoneir

Jornau electronic gascon en Gironda

26 juin 2012

Classé dans : Literatura,Òlt e Garona — Lo Sarmoneir @ 14 h 13 min
François LABORDE, dit « Edmond », neishut lo 20 de novembre 1854 a Greset-Cavanhan (Òlt e Garona). Amorós d’una hilha de proprietaris de Granhòus, se’n vai a París per hèser fortuna damb son mestèir de talhur per sol bagatge. S’entorna pro rishe per crompar bens, entr’auts lo  shalet qu’abriga lo casinò de l’establissament termau de la Ròda a Cors. Marida Marceline-Jeanne Lançon e s’instala definitivament a Granhòus. Predicator e inventor, es shafrat « lo profète ». Poète gascon, es editat per l’Armanac Garonés damb lo nom « d’Auzac ». Sus la tomba de sa fimèla, que retròba en 1937, es gravada l’inscripcion :
Parla bien doçament se hèis una prièra.
Se n’èri qu’endromit poirés me revelhar.
D’un somelh eternèl prefèri somelhar
Que de jamèi tornar respirar sus la tèrra.
S’as un sòu, garda-lo, tu qu’ès enqüèra en via.
Jo ne’n èi pas besunh, ací tot es per res.
E portant se te plai de m’òfrir quauquarrés,
Accèpti una flor per la senta Maria.

19 juin 2012

Lo grilhòt dau Mas

Classé dans : Literatura,Òlt e Garona,Tradicions populàrias — Lo Sarmoneir @ 13 h 55 min
Istuèra de René Vacqué, mai 1961. Reculhit per l’ATP de Marmanda.

 

Tot aquò se passèt i a disèm longtemps. 
Nòste bòsc s’aperèva « lo bòsc de Sent-Vincent »
Per i èster buscassièr falèva de coratge
Trabucàvem a tengut end’ bèstias sauvatjas
Ne sabetz pas coma nos sèm desbarrassats
D’aqueras meishantas bèstias
Escotatz un moment que vau vos ac contar

 

Un tot petit grilhòt vivèva bien tranquille
Èra aicí bien urós dab tota sa familha
En estent per cadun sens nat anujement
Un còp passèt un lop, de trista renomada
Magre a vos hèser paur, tot chapat de pelada
E la bèstia afamada, ven juste se cochar
Sus l’ostau dau grilhòt, manquèt li desruiar
Se vos plai, mossur lo lop vos posseretz un pauc
Que sètz juste au dessús de mon petit ostau
La hemna n’i vei plus per hèser la cosina
E los dròlles se’n van a l’escòla vesia

 

Qué venes m’anujar praube petit morpion
E qu’as a te ventar d’aver una maison
Aquò n’es pas normal que sisques a cobèrt
Jo còsi au sorelh e i tòrri en ivèrn
Sabes pas praube pèc, que d’un còp de caishau
Jo poirí t’enviar tot dret à l’espitau
E avant de partir, que lo diable l’empòrte
Aqueth salòp de lop li pishèt sus la pòrta !
Pacient nòste grilhòt suportèt sa misèra
Mès lo carcan de lop cercava a mau hèser
E ne se passèt pas un jorn de tot un an
Que n’hesquèt au grilhòt quaucomet de meishant !
Tant qu’un jorn lo petit n’en petèt de colèra
Tant pis per tu, lo lop, te declari la guèrra
D’aicí a quate jorns dens lo grand prat dau nòrd
Lo combat deisharà o l’un o l’aute mòrt
Bien anujat, lo lop apèra a la rescossa
Lions, tigres, pantèras, venetz, mès venetz tots

 

De son bòrd, lo grilhot, de son shiulet ponchut
Apèra abelhas, guèspas et borsalons borruts !
Lo combat se desclancha e au sorelh levat
Lo lop e sos amics s’escapan en gulant
Los flancs escarraunhats, las gulas tot enfladas
Atacats de pertot per l’armada envolada
D’aqueth jorn mos amics, que podèm passejar
Capvath lo bòsc dau Mas, sens i trebuquejar
Ni lions, ni tigres et ni pantèras
Juste un petit grilhòt que canta devath tèrra.

« Le Noël de Theuet »

Classé dans : Literatura,Òlt e Garona,Tradicions populàrias — Lo Sarmoneir @ 13 h 44 min

Estut compausat au XVIII° siègle per un curè anonime de la Ròcha Focaud, dens un parlar de transicion entre charantés (oïl) e lemosin (òc). Ne’n vací  un extrèit.

 
1/ Theuet eriá dins sa botica
Que travalhava una nuech
Quand una tropa angelica
A l’ora de plen minuech
Anoncitet que le Messia
Eriá vingut
E de la vierja Maria
Eriá nescut.
 
2/ Eu sòrt viste dins la rua
Pr’escotar ‘quilhs doç chants
Eu se tòrd, eu s’esvertua
Tant eu les tròva tochants
O vinguiten d’una fila
Au Canton
Los abitants de la Vila
E de pertot.
 
3/ Parmi tota l’assemblada
Li, braviment, se plaça
Checun donit una aubada
De ‘quò qu’eria anonçat
Los abitants de la Vila
Entriten
‘Quilhs ‘quí de la Bassa-Vila
E de Sent Fleurin.
 
4/ ‘Quilhs ‘quí  de la Vilandiera
Vinguiten d’abòrd après
E ‘quilhs ‘quí de la Marcalhera
Eus avián bien fèt lor aprest
MERY portava una lebre
E PENISSON
Aviá dins sa carnassiera
Un beu auchon.
 
5/ ‘Quo es ‘quilhs ‘quí  de la Cotiera
Qu’entriten bien doçament
Un gròs fagòt de faugiera
Qu’eu ofriten en present
D’una façon bien plesenta
CAROLUT
Corguit e lor presenta
Le salut.

12 juin 2012

Lo rapòrt deu vailet

Classé dans : Entre Duas Mars,Literatura — Lo Sarmoneir @ 1 h 43 min

- Mèste, bien francament, d’après çò que se passa,
Sui ben debot caduc, ne teni mèi en plaça,
Es una compassion ! Quora ètz hòrs de l’ostau,
Vòsta fama ne pòt se dirijar pus mau.
Sap arren refusar, lo monde ne’n abusa
E lo purmèir vingut la ròtla e se’n amusa.
Per ne citar qu’un fèt, la, pas pus tard que gèir,
Se dishèt enjaular pr’un joene carbonèir ;
Sabut pas se defénder e jamèi n’èra estada
Autan bien que pr’aqueth artistament rinçada…
- Lo mèste que ne pèrd pas un mòt deu rapòrt,
Sarra los pòts, froncís les ussas, mitat mòrt.
Diga-me tot, ce ditz, caqueta demb franshisa,
Veirèi après aquò çò que fau hèser o díser.
- Oui, mèste, demb sa blaga e sons salamalècs
Li vendut deu carbon on n’a que deus humècs.
S’avèvatz vist aquò, bondius, la cosina èra
Pimpenenta de hum, pira qu’una taishoèra.
E de tot es parelh, ne sabent díser : non,
La cunhan sus los pes, lo nombre e la valor.
Quòra n’ètz pas ací, los marshands hèsen fola,
E se n’es Pièrre o Paul, es Jaques que la rotla…
- Ah ! copa lo patron, m’avès fishut lo trac.
Me tiras un famús pes de sus l’estomac !

Florimond.

Lo rapòrt deu vailet dans Entre Duas Mars F.MASSONpor-150x150

F.MASSON-150x150 florimond dans Literatura

A Caudròt

9 juin 2012

Cubzagués / Salut as vielhs molins (J. Allain)

Classé dans : Literatura,Nòrd Gironda (riba dreta de Dordonha) — Lo Sarmoneir @ 9 h 20 min
Pusque, modestament, vòli per eths escriure
Un mòt d’admiracion.
Son tots la: Montalòn, Cubzac (Cuzat), Peiralevada,
Sent-Roman… dens l’èr pur de ‘quela matinada,
Engrumant lurs cançons.
Lo vent fresc s’a levat, lo vent que sovent manca
Lo molinèir, còifat de sa boneta blanca
A leishat son somelh
Dens son pilòt de blat remuda a plenas palas
Sa mòla vai grusar tot aquò, car las alas
Viran au grand solelh
Tic tac tic tac – que l’un a son vesin responde
La farina ferà dau pan per tot lo monde
Lo molin es valent
Ne s’a pas repausat un jorn dempei mestiva
Dau freit de son trabalh vodré que shacun vive
……
Mès la brisa pus calma anfin immobilisa
Des grands braç coratjós la  vela blanca o grisa
Lo molin arrestat
Coma un òme esbafat d’ager corrut tròp viste
Es urús de drumir. La  colina es pus trista
Dens l’immobilitat
E l’un diré alòrs, tant sanja lo mistère
Coma das grandas crotz, simbòle de prièra
Pura imatja d’amor
Sinhe dau cièl vèrs qui l’anma a pena esvelhada
Demanda lo matin, faça au tarrèir tornada
Lo pan de shaque jorn
Tot ce que disi la, ‘quò n’es qu’un rèive estrange
Lo progrés a vingut : “Fau que tot aquò sange”
Dissut en arribant
La vila a englotit nòstes petits vilatges
Nos an tot pris, ‘queths gents que se disen pus sages
E pus sabents qu’avant.
Tots les molins aimats das campanhas anticas
Ne seràn jamès mèi que de vielhas relicas
Son frapats sens perdon
Adara gueitatz-les : sens ala ni sens tèsta
Tot pròishe sembla estar que quauquorren protesta
Contra ‘queth abandon
De lurs flancs deishirats shaca pèira que tomba
‘Quò’s un brin dau passat que descend dens la tomba
Quand n’i seram pas mèi,
‘queths amics dont les elhs an gardat l’abituda
Que ‘quò’s que restarà ? Desèrt e solituda
En haut dau grand tarrèir
Ò ! quand vingrà ‘queth temps, escotatz-me mainatges !
Si vos an[atz] alòrs vesitar ‘queths paratges
Sigetz emocionats
E pusque l’avenir ne pòt se har coneishre,
Aimatz en vòste esprit doçament har reneishre
L’ombra des jorns passats
E que l’anma des vielhs, qu’an vist les molins mòrre
A costat de vosauts a tot moment damòre
Prèsta a vos sostenir
Dens les meishants camins de vòste lòng viatge
Que vos done surtot la fòrça e lo coratge
De bien vos sovenir

Bordalés / Lo Revelh (Th. Blanc)

Classé dans : Literatura — Lo Sarmoneir @ 9 h 16 min
Non, res n’es pus bèth que lo jorn !
Aussi lèu que pareish l’auròra
Òm lo saluda avèc amor
Lo cièl chic a chic se colòra.
 
Aussí lèu que pareish l’auròra
L’estela dau matin pallís
Lo cièl chic a chic se colòra
L’ombra dens los prehonts blanquís.
 
L’estela dau matin pallís,
Dens la lutz palla perpiteja
L’ombra dens los prehonts blanquís
Lo nuatge dens l’èr flambeja.
 
Dens la lutz palla perpiteja
Quand pareish l’embrasat sorelh
Lo nuatge dens l’èr flambeja
La tèrra renèish dau somelh.
 
Quand pareish l’embrasat sorelh
L’audèth bequeja son plumatge
La tèrra renèish dau somelh
Lo concèrt comença au bocatge,
 
L’audèth bequeja son plumatge
Quau parfum desgatja la flor !
Lo concèrt comença au bocatge,
Dens l’èr s’espand una vapor. 
 
Quau parfum desgatja la flor !
Los prats son brilhents de rosada;
Dens l’èr s’espand una vapor
D’una doça tinta rosada.
 
Los prats son brilhents de rosada,
L’umble brin d’èrba a son rubís
D’una doça tinta rosada
Lo paisatge s’enrishís.
 
L’umble brin d’èrba a son rubís
Lo riu caqueta o bien murmura
Lo paisatge s’enrishís
Tot es joiús dens la natura.
 
Lo riu caqueta o bien murmura
Los audèths cantan a lur torn
Tot es joiús dens la natura
Non, res n’es pus bèth que lo jorn !

7 juin 2012

Garonés / Mon amiga de nèit

Classé dans : Literatura — Lo Sarmoneir @ 1 h 19 min
Teodòre CHASTRES
 

 

Combien n’atz per dromir qu’aiman la companhia
Qu’es per eths lo regal lo mèi doç de la via,
S’en ang’rén se tant fau de Lengon a Bordèu
Per ne pas dromir sols dens son lit a batèu.
Serí benlèu de ‘queths, aquò n’es pas per díser
Se n’èra de la paur d’hèser quauqua betisa
E maugré tot aquò , me trobèri un jorn
O puslèu una nèit dens ‘quera obligacion
De dromir maugré jorn demb la particulièra
Que lo Diable m’envièt per me hèser misèra
Estoi fèble , es bien vrai, car de la rembalar
Aurí divut pensar avant de me cochar,
Pas du tot, la dishèi manubrar a sa guisa
E me’n angoi au lit shens pausar ma camisa.
D’auger bien trabalhat, èri tant estarit,
Que pas pus lèu au lit, esturi endromit.
Mès, malerusament, n’èstitz pas dens lo dobte
Que mon acquisicion ne s’endromiva gota.
La sènti, doçament, me toquilhar lo nas
La gauta, lo menton, dincas devath lo braç,
«Dèisha-me donc dromir, dissoi, petita sòta,
Demb un vielh coma jo ne feré pas ribòta!»
E de la man lavetz, la possèi doçament
Tornèri m’endromir dens un rèive dif’rent.
Mès vaquí que lavetz, shens pèrder son coratge,
Me tornèt revelhar shens egard per mon atge.
Me gratusèt pertot, deus pès dingas au cap,
Au torn de l’embonic… a l’endret prohibat!
«Sacremila tonant, dissoi d’un  èrt sevère,
Vas, petit rien du tot, me botar en colèra!»
E d’un virat de man, balhèri en dalhant,
Un atuc a tuar, s’èri estat meishant
Crésetz benlèu vosauts que ma petita gusa
Anèva sus lo còp me fèser des escusas?
Diu vivant, praubas gents, bien pus fòrt que jamèi
Te me sautèt dessús coma nòste viguèir
Picotat d’un costat e romigat de l’aute,
Penhics a har sagnar un animaut a pautas.
Ma fòi, me revoltèi e shens auta façon,
Me botèi en dever de far l’operacion.
S’aprestar? oui, très bien! Mès, trobar la candèla?
Avoi bèth la cercar dinc a dens la venèla.
Espiar au candelèir shens res trobar de tot
E portant gèir aussèir n’avèi un petit bot!
Tè, dissuri, sajant de préner una alumeta,
E se pòt tirar huc, la planhi la praubeta!
Aujuri bèth rasclar, en travèrs o en long
Que jamèi ne poscut se hèser l’explosion.
Malur! Fatalitat! Qu’auretz hèit a ma plaça?
A tastas! pas muaien auretz demandat graça?
Me falot bien subir en atendent lo jorn.
Quora deu Mahomet vesori los reions,
Reviri lo linçòu per hèser mon enquèta
Ne viri pas mèi res… partida ma coquèta!
E donc èra bien temps, car èri decidat,
A li montrar çò qu’es un Landés excitat!
Ne soi pas senticós, per una simpla fiussa.
Mès egau!… aquò’s tròp sofrir…. per una piusa!

Sent Arlòdi / « Escota ! »

Classé dans : Literatura,Medòc — Lo Sarmoneir @ 1 h 18 min

Abat D.M. Bergey

Escota ! Dens lo lonh de la leda endromida,

Ena lent de doçor fresilhona saus pins

Coma en paronament de sòias, de satins,

En papotejament de gojata assopida.

Ses l’aiga, los reflèts, coma daus èlhs barrats,

S’an estenht dens l’escuranha que se desplèga.

Aquò’s la mar que prèga,

Praus praubes batelèirs endromits dens sos braç.

 

Escota ! Quau trement dens lo dessèir en dòu !

Tant de sengluts prehonts secudissen las lamas !

E, come s’emportav’ daus plors de praubas amas,

Lo vent, dens lo piquèir, gula e pleu coma en fòu.

Gaita-la come a mau ! Emb sos peus desplegats,

Se tòrç dens sa dolor, se remasta, se pama !

Aquò’s la mar que brama,

Emb las velhas mamàs que ploran lurs gojats !

 

Escota ! Sau peirat, ant s’acoitan los cranges,

Ant badalhan ustròts, cotòias e sordons,

S’esgrunan, sens jamès remar, de las cançons,

Que l’òm diré sansonejadas pre daus anges.

Trimolanta d’amor, dens son mantèth brodat,

Que fausfila d’argent la marèia montanta,

Aquò’s la mar que canta,

En l’aunor dau Bon Diou, praus que L’an omblidat.

 

Escota ! M’a semblat enténder lo canon

Qu’esventra sos obús ses la tèrra esbolhada !

Daus gròs braçats de mar borrant en fusilhada

En negre tròç de ròc, blaçat come en monhon.

Los aubres dau sablèu, de pòur o de colèra,

S’esbracejan, torçuts, en prestissens lo planh.

Aquò’s la mar que planh,

Au sovenir de tots los que mingèt la guèrra.

 

Escota ! As entendut ? Emb d’en esclat de ríder,

L’aiga ven de sautar dens en jène ligòt

De mainatges : cadun lèv’ culòta, pelhòt,

En s’escapans au bòrn. N’i a punh nat que se hida !

Cada lama sautilha emb d’ena blanca còifa,

Ant l’òm diré qu’en lis ven totjorn de florir :

Aquò’s la mar que ritz,

Emb nòstes tot-petits, acossats pre sa ròifa.

 

Escota ! M’es avís que la mar s’a taisada.

Nada lent ne froncís los reflèts blus dau Cèu.

Espara doçament sas alas sau sablèu,

Sens cantar praus amics, come a’stat, sa pensada.

La lama sèc au tralh, muca, dus atardats :

Ena gojata au braç d’en jène òme s’acota :

Aquò’s la mar qu’escota

Las promessas d’amor daus jènes acordats.

 

Escota ! Mila obrèirs pantuhan a l’obratge !

A travèrs lo linhòu e los cardons d’estiu,

L’òm entend l’esprehum d’ena vasta mestiu,

O martèths e bohets d’en atelièr d’auratge.

Qu’es donc l’obrèir geant que s’esgana a cunhar,

Dau matin au cochant, dau dessèir a l’horbalha ?

La Grand’ Mar que trabalha,

Praus que minjan lur pan sens voler lo ganhar.

 

Escota ! Quand vindràs me florir de tos plors

E que m’endromirèi trunc a la remastada

Vodrí que bien au bòrn de ma mar trementada,

Metusses mon massèu emb sa crotz e sas flors.

Quand l’entendràs cantar dens los rais dau sorelh,

Te diràs, en pregans, qu’èste bassa o malina,

Es la mar que calina,

De la part dau bon Diu, l’ama dau praube velh.

 

Hèit sau batèu de Droet lo puscaire, tant que tirav’ lo shalut

Pregària daus marinèirs de Dordonha

Classé dans : Literatura,Nòrd Gironda (riba dreta de Dordonha),Tradicions populàrias — Lo Sarmoneir @ 1 h 16 min

- Avant de doblar lo Bec d’Ambés :

Nòsta-Dama dau Bèc

Deishatz-nos passar si vos plèd

Minjaram jamèi mèi de vianda

Lo divende ni lo dissade

 

- Après l’auger doblat :

Ne’n minjaram quand n’auram,

Nòsta-Dama dau Banc

SENTA CROTZ / Extrèit d’un sarmon de felibrada

Classé dans : Entre Duas Mars,Literatura — Lo Sarmoneir @ 1 h 13 min

Per l’abat GIRAUDET.

 

“… Coma supòsi qu’aciu i a mèi gents de la campanha que gents de la granda vila, vau parlar per los de la campanha. Vau tot tuishau les-i díser lo mau que hèi sofrir nòste peís, lo mau que hèi morir nòsta tèrra. La tèrra, ne l’àimam pas mèi coma l’aimèvan los ancètres que volèvan i víver e que volèvan i morir. La tèrra, nòsta tan bona tèrra de França, nòsta mair norricièra, que plora, plora sa desercion e que se mòi cada jorn parce que sons hilhs l’abandonan.

D’on li ven aqueth mau ? Aquò’s aquò que vam vos díser :

Anèit tot lo monde vòu paréisher, anèit tot lo monde vòu trabalhar lo mens possible. Vaquí lo mau. E d’abòrd, tot lo monde vòu paréisher. Òc, tot lo monde vòu estar un mossur, una damisèla, dab un bèth capèth e dab una pelha de sòia. E lo gojat prefèra tiéner la pluma e gratar papèir dens un burèu, que picar los beus e desfonsar lo sòu. La gojata prefèra trucar la mashina a escríver e mesurar un mèste de calicòt dens un magasin que hèser borir lo topin e suanhar la bassa cort… e la junèssa desèrta la tèrra. Au liú de la fèrma a la campanha on respiran a plenha boca, prefèra la crampeta de la vila, granda coma una assieta e on hèsen tot : on cosinan, on minjan, on còchan e surtot on estofan. Tanben au liú d’estar un bèth viton, bien plantat e bien musclat, bien sovent lo gojat n’es qu’un gringalet que tien debot parce qu’es enqüèra la mòda. La gojata, au liú d’auger una figura fresca e rosada, es oblijada de se pintrar los ulhs, de se pintrar la boca per auger quauqua color. E vaquí coma la raça, nòsta bèra raça de paisan, au liú de florir au grand èrt, va se fletrir e va se pèrder suu pavat de la granda vila. Anèit, tot lo monde vòu trabalhar chic e ganhar lo mèi possible. E dèishan la tèrra per anar a l’usina e a l’atelièr on ne trabalhan que ueit òras e on son milhor pagats. Sans dobte, tòcan mèi, mès tanben despensan mèi, la via es pus cara e las ocasions son pus grandas. Epui, per una plaça de libra, son totjorn quate o cinc que la vòlen, alòrs arriba sovent que damòran shans trabalh. E tandís qu’a la vila se cruasan los braç, la tèrra seca, la tèrra se mòi, parce que n’i a pas mèi de Francés per la trabalhar. Enfin, anèit, tot lo monde vòu joïr. Coma a la vila lo plaser es pus facile, se’n i van per s’amusar e s’amusan tant que pòden, coma se la via èra avant tot una partida de plaser. E vaquí enqüèra coma la junèssa, au liú de possar sèna e fòrta a la campanha, se’n va fòlament a la vila pèrder sa santat e bien sovent son aunor. E aciu, n’aquò’s pas sulament la tèrra que se mòi, aquò’s tanben nòsta raça. Chic a chic, lo peís se vuèita de Francés e se pupla d’estrangèirs. çò que hèi díser a nòstes enemics : “La França se suicida, cada jorn, enqüèra quauque temps e la revansha se harà tota sola” E de temps en temps, per deçà la frontièra, entenden enqüèra parlar de mitralha e de canon ! Ah lo bon Diu nos en presèrvi… ! ! Davant aqueth mau que ganha de mèi en mèi, nòsta juna generacion, los felibres vos disen anèit : “Gents de la tèrra, damoratz a la tèrra. Ne vos dèishitz pas atirar per la granda vila. I trobaretz benlèu un chic mèi de luxe mès benlèu que tanben i poiretz trobar la misèra. Gents de la tèrra, damoratz a la tèrra.”

123456
 

Luxeetvolupte |
Actuel |
Newyorkcity2012 |
Unblog.fr | Créer un blog | Annuaire | Signaler un abus | Insidelayers
| Lanouvelleperspective
| love star