LOU SARMOUNEY / LE JHACASSOUS

12 février 2013

A la hèira de Labrit

Classé dans : Lanas,Literatura — Lo Sarmoneir @ 9 h 47 min

Aqueth ahar que s’es passat a Labrit, qu’i a quauquas annadas, e vertat qu’es. Qu’i avè, lavetz, cada ivèrn, ua hèira aus ases e a las saumas. Los lanusquets qu’i arribèvan, dab aqueth bestiar, de pertot avant : de Lucseir, deu haut-lana de Lencoac, de Caishen, de Canencs, de Sabras, de Porseguèra, de Garen(h), e benlèu de mèi lonh enqüèra.

Tots los asoèrs de la contrada qu’èran a Labrit, aqueth jorn, los uns entà véner, d’auts entà crompar, o entà trocar, e quauques-uns entà espiar.

De ‘queth temps, un ase costèva pas hèra car. Qu’èra mèi aisit a atalar e a maserar qu’una cavala… e s’èra tilhut e valent, que hasè l’ahar.

Aqueth ditjaus, a Labrit, sus la plaça, qu’i avè hèra d’òmis, tots vestits d’ua belosa, lo capèth sus lo cap e los esclòps aus pès. Qu’i avè tanbenh, dehens la glèisa vesia, «l’Adoracion» e hèra de monde a la mèssa de haut jorn : quauques mossurs, hèra de
hemnas, la genessa, los còishes e las mainadas. A mijorn, las clòishas que trangan e la glèisa que’s vueita. Lo tropèth deus messèrs que s’esperraca.

Entà banlèu, los curès que hèn, eths tanbenh, la sortida. Que son lusents, Diu mercí!
Cadun que s’a hicat la soa mèi beròia sotana e lo grand shapèu negue en plaça deu calòt. Quantes son ? Pròishe d’una dotzena arrond lo de Labrit e que hèn de cap au presbitère. Ah, los gus ! que’s van ataular e, tots amassas, har un chap dab bolhon, borit, sauça, rostit e tortièra…

La coada de curès que camineja. De tot costat, qu’i a ases, saumas e asoèrs qui hèn istoèras. Hèras que saludan en se tirant lo capèth. Digun ne gauseré tirà’us janglas.

Entà banlèu, los curès que passan au ras de tres o qüate «pòpes». Que son de Lucseir… e a Labrit qu’an balhat aus òmis de Lucseir lo shafre de «pòpes». Los «pòpes», eths, qu’apèran «pires» los de Labrit e pòpes e pires que son amics com cans e gats.  Perqué ? Digun n’at a sabut, mès qu’i a hèra pausa que se son despudits.

Dens aqueth escòt de «pòpes», qu’i a l’Auguste de Batarrièra. Que pòden cercar a dètz lègas arrond Labrit entà trobar un trufandèr com eth. Entà espatar tots los heirèrs, que crida :

- Tè, uei, ací, i a pas  sonque ases e curès !

Qu’i a quauques pòpes qui s’escanan d’arríser de ‘quera peguessa. Mès lo curè de Labrit que s’arrevira austanlèu de cap a l’Auguste e los sons amics.

- Vam véser, vosauts ! Qu’ètz curès, mès a-on ? Ne’vs avisi pas… Pas  per ací, benlèu…

L’Auguste que tira lo roge e que respon en mequejant.

- Mès…  mès, nani ! Som pas curès… briga curès… Que som… de… de  Lucseir !

- Lavetz,  qu’ètz ases !  E los mèi famús de tots los qui son ací, uei, a  la hèira de Labrit !

- E ben, aqueste còp, «pòpes», que’vs an beròi gahats a l’arratèr ! ce’us crida lo Janti de Capbueu, un pire qui n’a pas «lo hiu a la lenca».

E tots que’s foten de l’Auguste de Batarrièra e tanbenh de tots los pòpes qui son a  la hèira.

11 février 2013

La hèira de la Bohèira

Classé dans : Lanas,Literatura — Lo Sarmoneir @ 13 h 15 min

En gascon de Ròcafòrt (40) – reculhit per Georgette Laporte-Castède.

Qu’es  un dimeishe ser, deu mes de junh.
A l’escurada, lo Segond de las Horticas que hè l’arribada au son casa e que ditz a la soa hemna :
- Doman, a tres òras, cau que foti lo camp !
- E a-on, tan lèu ?
- Que voi anar a la hèira de la Bohèira !
- A la Bohèira ? Qu’i as coentas ?
- Que voi anar véser un còp la hèira aus mulets !
- Tè ! Denc adara, qu’ès estat boèr ! Vòs estar mulatrèr ?
- Non, non ! Mès qu’èi hèit lo convienut dab lo Felix de Garpat. Que cau que sii au son casa avant tres òras e mieja. Qu’atala la cavala a la carriòla e que ns’en vam.
La Celestina, la hemna deu Segond, n’es pas briga moèra. « Ba, ce’s pensa, aquò que deut estar quauqua marcadiòla hèita au bistròt qüand los òmis son un chic pompètes. » E que’s pensa tanbenh que lo Second, un còp sopat e plan dromit, que s’aubliderà la hèira de la Bohèira.
Mès, hèra avant lo cantic deu hasan, lo son Segond que’s deishida, que’s lhèva, a tastas, que’s fot los pelhoèrs de tot anar, e shens díser arren a la Celestina, que s’escapa.
Aquesta, hèra mau lunada, que’s lhèva pro viste après… Va pas har hrèita de coentas : los mainatges, lo hen a téner e a auguerar, los bueus a estramiar…
La jornada que passa, la nueit qu’arriba e lo heirèr n’es pas enqüèra arribat a casa. La mair que hè sopar los mainatges e que’us anisa. Era qu’aten.
« Va tornar banlèu ! ce’s pensa, la prauba d’era. Qüand va a las hèiras de Sent Justin, en aquesta òra, tostemps qu’es ací. Mès la Bohèira, solide, qu’es hèra lonh. E se, ende tirar au dret, lo Felix a gahat capvath los piadars quauque maishant sendèr, se son benlèu esbarrits. »
La prauba hemna que’s hè hèra de maishant sang. Entà totara que se’n va au lheit, shens clavar la pòrta « de devant » e que dèisha aubèrta la de la soa crampa.
La praubina que vorré tant poder adromí’s, mès i arriba pas.
De cap a duas òras, que va enténer quauqu’un estornedir devant la pòrta de dehòra e har anar lo flisquet.
« Qu’es eth ! ce’s pensa. Totun ! »
A tastas, lo Segond qu’arriba a la crampa, que trabuca au lheit, que’s tira lo veston e las culòtas… e que s’anisa. A penas esloncat, que’s fot a dromir, e a roncar, a roncar ! Dab aqueth roncaire au costat d’era, la Celestina pòt pas har un bèc : que vira e que viròla dehens lo lheit, mès l’aut ne’s deishida pas. Portant, soent, qu’es, ce ditz, pro maishant dromidor. Mès, adara, qu’es shord : arren ne’u hè deishidar : ni la pendula qui truca tres òras, qüate òras, las miejas…, ni lo hasa, qui canta a grand plen cap, ni las polas qui apèran e los polòis qui horholhan per devant la pòrta deu dehens.
Har qué ? Que hè lutz ! Lhevà’s que cau, pardí ! E la Celestina que’s lhèva, que’s hica lo devantau. Ò, hè pas com un gat, mès l’òmi que dròm e que ronca tostemps.
La hemna , tanlèu dehens la cosina, qu’aubre la pòrta, la mitat, lo haut, e çò que veid ?
Dehens lo devant de pòrta, la poralha, tota la poralha qu’es aquí : las polas, los polòis e lo hasan qui acossa ua bèra polarda.
Qüand es tornat, lo Segond que s’a desablidat(?) de barrar lo batenòt e l’aujami, ahamiat, qu’es aquiu. Que va de que víver… e que lordeja hèra…
Lavetz, la hemna que’s gaha la bareja pitada darrèr la pòrta, qu’aubre lo batant deu hons e qu’amaga d’at voler tot estambornir. Tots e totas que hugen… sonque lo hasan pitat sus la beròia polarda e qui vòu, a tot prètz, acabar l’ahar. La Celestina que l’envia la bareja e que’u crida.
- A, tu i èras pas, ger, a la hèira de la Bohèira !
Patatràs ! Lo manshe de la bareja s’es croishit. Lo hasan destrauviat que s’escapa dab la polarda.La dauna que s’amassa los tròç, que crida au mèste :
- Entenes feniantàs ! Lo nòste hasan qu’es esberit, eth ! L’i vesós, tu, ger a la Bohèira ? Non, n’èra pas a la hèira… Qu’èra ací, dab jo. E que s’es lhevat de d’òra. Anem, lhèva’t tu tanbenh, e viste ! Feniant ! Capon ! N’i aniràs pas unhaut còp a la hèira de la Bohèira !
 

Caracteristicas : [b] per -v- ; [ə] per -a.

3 février 2013

Lo saunei deus tres petits cassos

Classé dans : Lanas,Literatura — Lo Sarmoneir @ 0 h 26 min

Un dia hens lo bòsc tres petits cassos que parlavan de çò qui hasorén deths qüand estarén vaduts grands, e cadun e disè sons progèts, sons sauneis.

Lo permèr esmavut per la lutz e las estelas que disèva : « Jo qüand siei vadut grand que volerí que’m transformèssen en « coffre à bijoux », entà’i hicar los mèi beròis deu monde !… »

Lo segond qui aimava véder lo reflèt deus lugrans sus las aigas claras de l’arriu, que disèva : « Jo qüand siei vadut grand que volerí  que hasossen de jo un grand tres-masts entà navigar sus totas las mars deu monde !… »

Lo tresau qui’s plasèva a espiar las lutz misteriosas de las candèlas dens los uelhs deus mainats los dias de grana hèsta que disèva : « Jo que volerí  vàder hèra grand, talament grand que qüand lo monde e m’espièssen, qu’avossen a lhevar lo cap tot haut e que pensèssen au cèu e au Bon Diu !… »

Los primtemps, los ivèrns, los estius que passèn longtemps, longtemps… E per un bèth dia d’abòr, tres buisherons que hasón càder los tres cassos a grands còps de piòlas, que’us debitèn e que’us amièn dab tres mulets en un arressegaire.

Devath la soa pèth cadun, adara cassorra, que s’imaginava son hat a la soa faiçon !… E finalament lo qui auré volut estar « coffre à bijoux » que fení minjadera a bestiar, lo qui auré volut estar un tres-masts que deviengó ua barca de pescador, e lo tresau qu’estó debitat en granas pèças e hicat a secar en çò d’un menusèr.

Los ans que passèn e los tres cassos que s’avèn desbrombat los lors sauneis, qüand per ua nueit d’ivèrn ua doça lutz d’estela que’s pausè sus la minjadera  e sus un drin de hen, ua joena hemna que hasó vàder un mainat, son pair que’u hiquè dens la minjadera trossat hens un linçòu. Un ser d’estiu ua tropa d’òmis que volón traversar un lac dab la barca de pescador, ua hòrta tempèsta que’s lhevè e pensè hà’t virar tot dens l’aiga, mes un d’eths qui semblava estar lo mèste qu’estenó los braç e la tempèsta que’s calmè. Qüand a las pèças hicadas a secar, ua horèra d’òmis que las prengó entà’n har ua crotz entà crucifiar lo hilh de Diu.

Qu’ei atau que’s realizèn los sauneis deus tres petits cassos, lo permèr ne podè pas aver miélher tresòr hens la minjadera, lo segond un capitène de barca deus mei avisats e lo tresau cada còp qui l’espiavan que pensavan a Diu.

Qu’ei donc permetut de saunejar !…

Andrèu de Sarramona

Conte primat aus Jòcs Floraus 2012 de l’Institut Biarnés e Gascon.

14 janvier 2013

Lo colièr de N.D. de Laureta (Florimond)

Classé dans : Entre Duas Mars,Literatura — Lo Sarmoneir @ 12 h 50 min
Dirèi pas de quala arma e de quau regiment
S’arrestèt a Laureta un gròs detaishament.
Ne me’n sovèni pas. La tropa èra campada
Tot au ras de l’eglisa au mitan d’una prada.
E tornèt repartir lo lendoman  matin.
Quauquas òras après, valà qu’a fons de trin
Hòrt d’alent, tot cobèrt de susor, de possièra,
Lo shèf vei arribar per darrèir un gròs père,
Autament dit l’abé de Laureta. – Arrestatz,
Crida-eth au « lieutenant », un de vòstes sordats
Ven de nos derraubar lo colièr de la Vièrja.
Lo shèf en l’entendent deven blanc coma un cièrge.
- Qu’entendi, ce ditz-eth, un volur, un sordat !
- Oui, shèf, un colièr d’òr que nos a derraubat !
- Qué me càntatz ? qu’aurí dens ma tropa un volur ?
Anim donc, tot aquò son farças, per bonur,
Vos’n vau balhar la pruva ; halta ! rassemblament !
La, Père, folhatz-me tot lo detaishament !
Mès lavetz un sordat tira de sa museta
Un colièr qu’a los gruns tan gròs qu’una noaseta
E qu’au sorelh levant que s’i ven miralhar
Hèsen perpitar l’ulh au poent de l’avuglar.
- Es jo qu’èi lo colièr ! crida lo militère.
- Gredin, hurla lo shèf, gara au conselh de guèrra !
E lo Père radiús levent los ulhs au cièl
Marmòta un diu-mercís qu’es prampó naturèl.
Mès lo tropièr ripòsta : – Ò ! sui pas un volur !
Escotatz e veiratz s’èi la consciença pura.
Sui estat eslevat jo dens la religion
E de mon naturèl aimi la devocion.
Tanben demb quau plaser per díser ma prièra
Èi corrut a matin dedens lo santuère.
E donc, mon « lieutenant », l’urusa inspiracion,
Vatz véser s’èi aujut cent mila còps reson.
… Entendi dens la glèisa una voàs musicala
Mès que nat instrument de musica n’egala,
Lèvi lo cap en l’èrt, la Vièrja me sorrís
E son regard si doç e si pur m’ebloís.
- Escota, ce me ditz, as hèit una prièra,
Sordat demb una fòi si granda e si sincèra,
Qu’èi sentit qu’èra tu lo pus dinhe devòt
Que meriti d’auger lo colièr qu’èi au còth.
Un vielh  mossur l’avèva aishetat pr’una fama
E me’n parei a jo pr’orgulh e per reclama,
Se me l’entortilhèt coma l’auré passat
A la granda  « mondaine » on estut refusat.
Tira-me lo [deu] còth t’haràs una fortuna
E vas me solatjar d’un pes que m’importuna.
Tant d’òr es una insulta a ma Simplicitat !
Es una ifronteria, una immoralitat,
Que de se cobrir d’òr alòrs que la misèra
A tant de praubas gents hèi trainar la galèra !
Tremblis pas militère, apròisha-te de jo,
Mon colièr t’aparten, te lo balhi, pren-lo !
Pensatz-vos si lo còr m’hasèva tipa-tapa
Quora me sui mastat sus los pès per l’atràper.
N’èi pas tròp marganhat portant per reüssir
E la Vièrja m’a dit : Adiu, part e mercí !
Valà, mon « lieutenant », coma èi dens ma museta
Lo « cadeau » que m’a hèit la Vièrja de Laureta !
… Lavetz lo « lieutenant » s’adreça au Père : E ben,
Mèi que n’impòrta qui ‘quò’s a vos de saber
Se los miragles son una causa croiabla,
Mèi que n’impòrta qui dívetz saber que diable
S’atz una Vièrja qu’hèi miragles quauque còp.
- Mès , oui, respond lo Père, es que ne’n èi baucòp,
Ne’n am tot un grand libre… – E ben , la, pòdetz díser
Que ne’n atz un de mèi e deus grands a d’inscríser !
Pui saluda, se vira, hèi hèser per lo flanc
E comanda a sa tropa alinhada : En Avant !!!

Bordèu (Th. Blanc)

Classé dans : Lingüistica,Literatura — Lo Sarmoneir @ 12 h 36 min

 

 

Un dessèir, dens l’ivèrt de dise-uit-cent-soassanta-cinc, après auger prist lo magre sopar que m’avèvan aprestat, – repàs en compareson confortable per lo temps de misèra que cor, – m’èri sheitat au cunh  dau foguèir per desgraupir mes praubas mans que la nèja e lo verglaç avèvan rogidas.

Aqueth dessèir, un linçòu blanc cobrèva la tèrra, e los aubres, pareishent coma los quauques peus que sòrten dau cruc d’un vielh òme usat, refusavan lo pus petit abric as audèths apenats. Lo freid èra penetrent coma l’agulhon d’un boèir. Les pelhas usadas das praubes èran perçadas cruèlament per eth.

Coma vos l’èi dit, èri sheitat au cunh dau foguèir, e m’estimèvi erús, maugré qu’estussi praube, de ne pas me trobar coma mantun, shens pan, shens bòi, shens lèit, e d’auger lo contentament de veire mos dus petits mainatges s’endromir sadoths coma das petits pijons que lur mair a apasturats.

Benedissèvi la Providença, quand entenduri trucar a ma pòrta.

Esturi surprís, car èra tard e tot lo monde dromèva dens lo vilatge.

Obri.

Una vielha fama, pèinuda, magra, blanchòia, cobèrta de pelherauds, coifada d’una còiha pendilhenta e deslissada, se presentèt, e, d’un èrt que fedèva compassion, me dishut :

« Sui la Lenga gascona. Me vedes shens abits, shens secort, shens un tiule per me caperar. Bordèu, eth qu’es remplit de mos pus doç sovenirs, ne me vòu pas mèi veire. Sui desgitada, maudita, bafoada, mesprisada en vila, coma una vielha criminèla.

Los qui an estat calinats e endromits dens lur tendra junessa au son minhon de mes aimablas cançons, an l’èrt adara de ne pas me compréner, – van dinc a rogir de m’auger coneishuda.

Los entendi, adara, aqueths orgulhús que frecantèvi, desbitar un francés bastard, meilat d’anglés, e se forçar per parlar ponhtut coma das Parisiens.

Los quites marcats, on trobèvi un apoi solide, on m’entendèvan, per la boca de les recardèiras, dire mon shapelet de paraulas comicas, – quauques còps prebadas (pebradas), – e d’a prepaus plens d’esprit, – los quites marcats, ne me pòden pas mèi suportar. Las recardèiras bonas bitonas, coifadas de lur calhon, an fèit plaça a lurs gojatas, caperadas de sòia, de dentèlas e de bibís, que vòlen, en parlent un lengatge que ne sembla a res, far oblidar que lurs mairs me sherissèvan e me presentèvan mème as princes.

Sorten, los tres quarts, de familhas minablas, pedolhosas ; vòlen far creire que descenden de la cuisha de Jupitèrt.

Tanben, me vedent abandonada, m’apercebent que fèdi honta a tot Bordèu, cèrqui, hòrt de sos murts, un abric segur on poirèi menar una via tranquilla, e on vingrèi, l’ivèrt au foguèir de la shaumèira, entretenir les familhas avèque mos contes que feràn oblidar, a la velhada, la fatiga dau trabalh de la jornada, e lisi portaràn encara un chic de plesir dens lur misèra. »

La prauba vielha lenga tombèt sus lo solaut en acabent aqueths mòts.

Lo shagrin e lo freid l’avèvan transida.

La relevèri, la recaufèri, e quand estut revinguda a la via, li dishuri :

« Shèra lenga, me rapèlas das sovenirs bien tristes. Valà perque t’aimi. La mair que m’a balhat lo jorn te coneishèva, te parlèva, e quand, dens mon june atge, mos ulhs alassats per la fièvra ne podèvan pas se barrar, entendèvi sa voàs, puslèu fèita per los planhs que per les cançons, fredonar :

Som, som, som,

Vène, vène, vène !

Som, som, som,

Vène, vène donc !

E mos ulhs se barrèvan, lo somelh venèva, e repausèvi dens los braç de la qui èi tant aimada e que la mòrt a prista tròp lèu !


Èra es partida recéber la recompensa que meritèva per les penas qu’a augudas a m’elevar.

Mès tu as damorat.

Maugré los pelherauds que te cobren, lo shagrin que te ròga, te reconeishi.

Te balharèi mon magre apoi. Te gardarèi dens ma cabana. Quand seràs remista, que tos abits raspats seràn rapedaçats. Quand ta còiha serà lissada de fresc. Quand tos pès murtrits adara seràn cauçats de minhons petits solièrs, e que lurs ribans croasaràn sus tes cauças blancas. Quand tes papilhòtas seràn frisadas, lavetz te presentarèi as Bordalés, e los veiràs, ne’n sui segur, t’aplodir encara e te balhar das sorríders. »

Tinguri ma promessa. La sonhèri lo milhor que poscuri. Li firi retrobar ses colors perdudas. La parèri si bien que saburi, e la presentèri a Bordèu.

Estut aculhida a braç ubèrts : los teatres, los concèrts, los salons opulents mèmes l’an vista, li an fèit bona recepcion.

Èi vist das vielhs ravatjats per l’atge, desgostats de la via, blasats per la fortuna, per los revèrts, se tòrder de ríder en escotent son comique bagot.

Èi vist de junes muscadins que «pausa»(?) per das òmes seriús, brisar lurs gants bura fresc en aplodissent ses aimablas repartidas.

Èi entenut de les bocas que fèden, en dident «oui», quauques còps lo bonurt, sovent lo malurt d’amorós ardents, cridar bis
quand ma vielha Lenga critiquèva lo monde en possent sos grands esclats de ríder.

Èi vist, enfin, des milèirs de borsas s’obrir quand fedèva un apèl a la sharitat au profit de les victimas d’un accident o d’una familha dens la misèra.

Adara qu’èi obtingut un resultat aussi bon, gaugi venir presentar ma vielha lenga dens un jornal. Me promet de vos amusar ; me fidi a d’era.

Th. Blanc.

An tirat (novèla de Lydie Balloux)

Classé dans : Istòria,Literatura,OPINION — Lo Sarmoneir @ 12 h 22 min

…An tirat. Apui lo silenci… Aqueth divendres 24 d’octòbre 1941, dens una esclercida deu camp de Soge, los fesilhs t’an balhat l’atge de tas darrèiras fotografias. Èi deu mau en d’imaginar la bala morturèira  penetrant ta carn per m’empachar un jorn de te díser que t’aimi. Avèvan besonh d’otatges a fesilhar e tas opinions t’an desservit ; jamèi fadré morir per idèias ! Vodrí tornar hèser l’istòria, sonqu’aquera, sonqu’aqueth bocinòt que me vai pas… Vòli qu’èstis una lènt que hèsi revíver, 1904, sus la cantalèira de proessas tecnicas, industrialas, medicalas. Reapareish una Prumèira Guèrra mondiala, batalha on los enjòcs mèi que las entradujas incitan a préner partit. Jan, ton frair l’ainat, mòr dens aquera satre monstrositat. Qué hèi, ditz-me, de pèrder son frair de vint-e-un ans quòra ne’n an quinze ? Qualas medalhas o quaus boniments bavilhós poirén estompar çò qu’a boishat aqueste frair ? Viri la hulha tot tuishau sus ta prima siloeta dishant córrer shens bruit una part d’era, aquesta hont salada que ditz la via trencada. Fau avançar… Dejà la vintena ! Escamisat, lo peu esgrissat, pris dens l’accion, sonrises a l’objectiu. Ton èrt de «l’ancian temps» m’assolida que pòdi pas te crotzar dens la rua.  Egau, ton ulh es aquí, qu’ec desmentís, esberit, un petit amusat, energia pura dens la nina. Un quauquarrés de modèrne que despassa lo cadre de la fotò coma se volèvas sautar dens mon siègle. N’anguis pas tan viste, per me dishar tròp lèu ! As encara temps de rencontrar aquesta petita moreta corta de vista, demb los ulhs blus. Profitas-en, d’aquestas minutas que disen  preciosas, que saben hugir en arrèir. Aimas ta Gironda, ton quartèir ‘quò’s un país que vodràs defénder. Ta curiositat es puishenta mès las longas estudas ne hèsen pas minjar de tira. Carrelaire, apui emplegat dens la fabrica Tobler au mitan deus sènts de shocolat, ès valent, tons braç te balhan un mestèir, revinguts, un hoguèir, una securitat… una securitat, dinc a d’aqueth jorn, aqueth faus pas de l’Istòria, aqueras crotz gomant l’umanitat, aqueras crotz que quites dròlles pòrtan. Es que saben que possèdan lo poder de me privar d’un grand-pair ? L’anar deu temps va t’aublidar, trabucaràs sus tas conviccions. Aquera clamor d’Èst, aquera esperança deu nombre que se sarra los cobdes, shens distinccion de rishessa, de classa, aqueth avenir en quau auràs enveja de créser, fadrà bien i véser una marganha en quauque lòc. Pusque tots los òmes se son pas encara balhat la man, pusque tant d’òmes se paran encara lo punh. Tas mans d’obrèir. Tons hilhs vinguts medecin e ensenhant. Apui jo, me cresent artista ! Èstis indulgent cap a jo que coneishuri pas la hame, amèi se me tròbas pas prampó prosaïca a d’auger besonh de sauneis, de musica, de ríser, de poesia, de gormandisa. E de color. Aquí, dens aqueras annadas trenta-quaranta, un vent de pegaria negra cor capvath lo monde. Dens ton mitan obrèir, t’investisses, descobres l’engatjament politic e participas a las chaumas de 36. T’interèssas a tot, lugisses Zola e Mein Kampf, revirat en francés. En julhet 39,  vènes tesaurèir generau deu sindicat deus shocolatèirs, mès vaquí qu’en aost, jornaus e revistas comunistas son interdits. Treitarèi pas de politica. M’i aventurarèi briga, n’ec saurí gaire. Parli sonque d’amor trahit per la guèrra. La guèrra ‘quò’s una lutz sonque preus que la perduren en eths. Lo monde teish sa tela au mièi de las guèrras que vènen deu hons deus atges ; nat lòc sus tèrra ne’n es de vrai privat. L’Òme, aqueth grand desrasonable, se planh de se’n anar au front coma se’n van au trabalh un diluns matin e pertant… n’es pas aquò una petita montada d’adrenalina que surgís aquí ? Un possible espaci de sauvatjaria sonqu’a d’eth ? Una part de mèi d’excitacion, se’n anar cap a un inconeishut on poirén quasi tot se permèter ? Interdits legalisats per una armada, regulara o non, per s’acordar d’aperar explèit çò qu’es sonque murtre. L’espaci sembla cada jorn mancar a l’òme que’n aublida d’arrestar son pas, d’arrestar son braç, per miralhar las estelas shens voler tanlèu las possedar. Considèra coma son dever d’estamplar son poderòt  mortau lo mèi lunh que pusqui, lo mèi viste que pusqui ? Èi, per me ratrapar a quauqua esperança, clishats que me disen  qu’urosament, l’òme sap encara se trahir en dishant escapar sa doçor, sa trendessa en gèstes espontanats, fau créser un chic en l’òme…

Setembre 1939. La guèrra. Un decret prononça la dissolucion deu Partit comunista. Mobilisat, coma as dus junes mainatges, ès enviat en resèrva a tocar la Mediterranèa. Dròlla de guèrra. Bòrn de mar, error vacancèira, lonhten front : pòden créser que vas entau esvitar lo dangèir ? Illusion ! 1940 vei la desbacla, l’exòde deus refugiats se gitant sus las carrèiras au mitan deus sordats. Pas question de te rénder e de trabalhar preus Alemands nazis. Desmobilisacion. Bordèu es bombardada, i tornas e retròbas ta familha, ton emplec.  L’estiu 40 anonça las restriccions. Los estòcs alimentaris e vestimentaris s’estarissen. Lo pan, preciós dinc a la darrèira brigalha, compta totjorn talhas tròp finas, ò sabes, ton hilh minjarà mèi tard pan damb tot, damb pastas, ris, un jorn shens eth li serà defecile, coma l’aima aqueste pan ! Ta fimèla aprèsta cafè, decoccions d’aglands gresilhats barrejats demb shicorèia. Tons dròlles passaràn de J2 a J3. Tocats-colats, sos-marins e blocús dens lo pòrt de Bordèu. Acabadas las bananas, sorça de magnesium. Los esclòps  remplaçaràn los godilhòts usats e las bòtas hèsen la lei. La mauhisença rènha. Comunista e sindicalista, difusor de L’Humanité, ès reperat per la poliça talencesa coma un «agent de propaganda dangeirós per lo regime» e fishat aus Rensenhaments generaus. Setembre 40, anonça deu comandament alemand : « Los otatges son abitants deu país, que garentissen de lur via l’actituda corrècta de la populacion. Lur sòrt es atau entre las mans de lurs compatriòtas. » En decembre 40, a la seguida d’una aumentacion de distribucions de tracts, hèses partida deus òmes que mauhisan d’auger un ligame damb aqueths evenaments, e las autoritats t’arrèstan. Ès menhat au centre de sejorn susvelhat, 24 cai de Bacalan. Una enquèsta se dubre. Pendent la perquisicion a ton ostau, la poliça descobre una bròisha a la botonèira de ton mantèth. Representa lo monument presentat per l’URSS a l’Expausicion internacionala de París, en 1937. Per shança, los rensenhaments amassats dens ton quartèir estent en ta favor, ès liberat en junvèir 41. Damòras egau astrenhut a residença forçada a Talença. Ivèrn rude, inquietudas. S’avitalhar… s’agís pas mèi d’anar sonqu’au marcat deus Capucins en tram ! Gas e carbon mancan, se cauhar s’ajosta a las cuentas. Los bombardaments, visant sustot la basa sosmarina e lo nòi ferroviari bordalés, arriban generalament la nuit. Oblijan a s’acueitar a la cava devath lo bram eishentat de la serena, qu’era pòt pas s’estujar. Urosament, cada jorn, lo trabalh de l’escòla e lo de l’ostau absòrban tons hilhs. Ta bèra-mair vos rejunta. Un clan calorós, sodat dens las espròvas. Dens aquera via de guèrra e de restriccions, tons hilhs profitan maugrat tot de tons sabers e de ta trendessa. Sabes alucar lutz dens lo gris de la turmenta e pigalhar de jòia una rigor impausada per aqueras annadas marcialas. Lisi hèses véser que pòden s’acordar vacanças suu hiu d’una pausa, au quite pire d’un moment. Ton repit en familha es de corta durada. Debut de junh 41, un pòste de transformators sauta a Pessac, sabotatge ! Hèses partida deus òmes que vènen quèrre e embarrar au camp de Merinhac. Botat en sursís sus tèrra batuda. Au mitan de la lana, Pishèir- Beaudésert es shintat d’una granda barralha de bòi. Barbelats s’i ajostaràn. Aqueth centre de sejorn susvelhat, bastit en octòbre 40 sus òrde de las autoritats alemandas, es gardat per las fòrças de poliça francesa amèi gardes civius. Una sentinèla sus miradòr velha. Apèl deu desser, barradura deus crambòts, rondas, contròtles de nuit. Pòdes sonque t’abeurar a l’incertituda, las non-responsas de tons gardians a tas interrogacions. Los interrogatòris, seràn eths que los possaràn, non, cresi que n’èi gaire enveja de saber, de vrai… Los preisonèirs participan a l’amenatjament e a l’entreten deu camp, un vintenat de baracaments somaris dont aqueth deus otatges, a l’escartat. Correspondença censurada, colís e vesitors horgalhats. Quau magre resconfòrt que las raras vingudas autorisadas de la familha ! Pendent una vesita, ton hilh l’ainat, malaut, recep una consultacion deu doctor Nancel- Pénard dens la cabana on dròmetz. Damb un aiguèir per quaranta òmes, pòden parlar de propretat e de santat ? Un rapòrt de 1941 evòca las questions sanitàrias : «Lo materiau professionau es inexistent… » Locau de perruquèir, atelièr de cordonèir e de menusèir, sala d’odontologia, aqueths detalhs evòcan egau l’umanitat ; solide qu’an enveja d’i créser, los que son «en atenta»…

L’esper, una certena solidaritat, complicitats intèrnas lòrs d’evasions reüssidas, tot aquò hèi s’adaptar e suportar l’embarrament, lo carcinament a prepaus de la susvia, lo minjar mediòcre, los risques de bombardament deus Aliats. Aprenent qu’immòbles aclaupats an tapoat gents, ta fama mèi tons mainatges se ronçaràn finalament a la frièsta, pendent una alèrta, per un espectacle  son e lutz sus sòu francés, orquestrat preus Aliats, demb la participacion de la defensa antiaeriana alemanda ! Los objectius semblan lunh… dinc a que lo quartèir Sent Miquèu èsti tocat e compti sons mòrts. La familha de ta fimèla ne’n rescapa. Fau damorar fòrt, lo mèi  longtemps que se pusqui, e panar au present la mendra jòia. Los petits res montran que la via es sonque hèita de petits res, a còps redde importants. Te rasar ? Dens lo miralh, pas mèi de mus de drollet, que te manca tarriblament, aquí, dens aqueth camp on ètz parcats, on n’as pas mèi la quita possibilitat de t’isolar un chic per cedar a ta pena. Tons parents an l’intencion de vénder lur ostau. Sus un acte, es precisat que son tots dus de nacionalitat  francesa, non judius. An besonh de ta signatura. Per anar au notari, recebes una permission excepcionala e pòdes passar a ton ostau per potonejar los tons. Gents s’i tròban… vam díser de faiçon providenciala : « ‘Quò’s lo moment, conéishem los hilats, rentra dens la clandestinitat !» Esitas… insistan : aquesta ocasion tornarà pas, briga de temps a pèrder ! Lisi desclaras : « Èi promís que me’n tornarí. Van se revirar contra ma familha se dispareishi…» Las menaças contra los parents dissuadan de s’evadar. Causisses de tornar au camp d’internament au lòc de te’n anar au maquís. Preus tòns. Per qu’augin la via sauva. Aquò’s en aost 41 que ta «liberacion damb manten en residença forçada» es envisatjada dens un rapòrt de poliça… mès es transmís a las autoritats alemandas demb «avís de mantenir l’internament» ! Ta via tingré suu hiu incerten d’aqueths mòts ? En setembre 41, lo mareishau Keitel desclara : « En represalhas a la mòrt d’un sordat alemand, la pena de mòrt serà inflijada a cincanta o cent comunistas. Seràn considerats coma otatges l’ensemble deus Francés detinguts per un service alemand o francés per relacions comunistas, amèi las gents que participèren a la distribucion de tracts ». Lo 21 d’octòbre, Hans Reimers, oficèir de la Feldkommandantur  de Bordèu, es abatut suu bolevard Jòrge V. Tons companhs mèi tu aprénetz que cincanta otatges seràn executats se los autors de l’atentat son pas descobèrts avant vint-e-quate òras. Tot vai fòrt viste. Los taücs son rapidament comandats. Per pitar una lista, la poliça utilisa las fishas individualas dejà establidas au cors de las arrestacions, sufís de piaushar, de causir  cincanta òmes considerats coma «dangeirós » preu regime en plaça. Tu, membre de la cellula Vaillant-Couturier e augent aderat au movement Patz e Libertat, cumulas de segur los atots ! Esprovas aqueras impuishença, de ne pas poder blaimar lo qu’avièt aqueth drame pusqu’auré agit « per la França » ? Vai vos tuar tanben, mecanisme irreversible, per nazis mèi gendarmaria francesa interpausats. Dinc au darrèir moment, s’exèrça la pression d’un shantatge a la libertat, prepausicion de signar un papèir de renegament, de balhar noms de dirijants comunistas suspausats se trobar dens lo camp. La consigna passada ? Jamèi parlar : « Recomandacions e directivas aus militants : un militant arrestat ne diu res díser, ni a la poliça, ni aus jutges, de son trabalh e de son organisacion.» Ès responsable sindicau. Ès refleishit. Pòden comptar sus tu. Augent aprís per afisha l’avís d’execucion, familhas se renden au camp. Ès darrèir barbelats damb los auts otatges, los gendarmas interdisen d’aproishar. Veses ta fama fòrt inquièta, tons hilhs, los sònas : « Avançatz-vos egau ! Que vos hèsi lo poton ! » Gausan pas, cranhent qu’èstis sanccionat se desaubeïssen, d’alhurs los gardians repossan los qu’assajan. Te hèsen signes de lunh avant, òc, dètz mètres pòden estar lo cap deu monde… Chic a chic las familhas son evacuadas. La tona te tornarà jamèi véser. Preisonèir e otatge politic. Mon còr truca a l’envèrs deu temps. Tant de temps per bastir un èste. Annadas per lo milhorar, per consolidar, ratrapar marganhas e ponhacs, per lo véser espelir, créisher, s’esblandir. Tan chic de temps necessari per capturar una via   e la destruíser. Çò que l’òme es capable de hèser a l’òme ! Voler èster lo mèste d’autes èstes menha lunh… Qu’i a donc a compréner en d’aquera pegaria gahant lo monde dens tuarias s’adicionant ?

Ta nuit precedant l’execucion,quala es sa color ? Quaus sauneis son tons ? Te questioni e gardaràs tons secrets. Entre blu e verd, la veritat es pèrs. E personala. Víver ! Vodrí esperracar aqueth tròç de film. Lo levar autonau deus condamnats. La darrèira lètra a d’escríver. Nat poton matièir aus èstes  aimats. L’empreishament deus pas que s’anonçan per tuar. L’apèl nominau tuant tot esper, la montada forçada dens los camions militars. Lo tragèit de l’orror, deu camp de Beaudésert dinc au lòc deu suplici, a Soge. Viatge en anar simple per l’indicible, aqueth shagrin irreparable. Quala actituda an los que te vesen te’n anar de cap aus veïcules, apui marshar cap au pau ? L’èrt ven a còps mèi aisit a d’alentar après grands brams, grandas larmas per lavar las trulhadas shens nom… mès lunh de las plorairas designadas d’Egipta, coma aleugir, solatjar ? En grope, vos diríjatz cap au lòc d’execucion, sostenent los mèi junes. Èi un fredilhon aus vint ans de mon hilh e sonrisi a sa libertat. Quau visatge, quala lutz  vesen los ulhs deu temps qu’avanças ? Avançar cap a sa fin, cap a l’infenit que veiràn pas. ‘Quò’s a tu, òc qu’ec sabes, res poirà arrestar lo relòtge… lo temps vai s’arrestar per tu. N’as pas mèi de drets sus ta quita existença. Tons pas s’ajostan per lèu te sostréser a la via que t’environa. Qué vòu díser una jornada que, tot escàs començada, te barrarà dejà sa pòrta ? L’instant dètz òras, per tu, pòt pas existar aqueth jorn. Ne’n contèren, de bròias actitudas, espiadas de darrèir desfís ! Coma i créser de vrai, mèi qu’a l’angoassa que monta, la paur de la sofrença apui deu ren, l’effroi, lo voit totau cap a d’aquera bassacula deu temps per soi, lo temps que pèrd sa significacion, l’orror, lo denegament, lo desnusament, lo meishant saunei, l’ahurbiva realitat que clapa e ritz fòrt e vos hèi taisar. Lo silenci. Que s’entremèila apui s’impausa tau coma una plaga alandada. Lo silenci. Que gaha los quites borrèus a part. L’incomunicable. Lo «nondiscible ». N’es pas un film. S’avança una via.  Possada. Tirada. Per res. Bohada. Tuada. Per l’exemple. Per arribar au bon compte sus una longa lista. Per se venjar. Aquò portarà ren. A digun. La quita tèrra refusa de s’i abeurar mèi e desgòrja la color. La tèrra refusa désormais de se vestir en roge. Un prèste. Soetas pas esbarrir tons instants fragiles en espers qu’estimas futiles. Pòdes gaire saborar aqueth cièl d’autòne e los sents choncats, las gautas encara doças de mainatges van tant te regretar e se’n anar pishorrantas ! Es que cèdas, per delà una bravada-carapaça, au prihont e tarrible desesper de non-tornar, e de nuit tot au cap ? O mèi, per pas i pèrder la rason, per pas còp sec bramar, plorar, suplicar que la via te dishi pas, es que decidas pas lavetz, au tot darrèir moment, de te considerar coma un exemple, un modèle au mitan de ‘quera pegaria que vòu t’aténher ? Vòs te gardar la dignitat. T’aplicas a ne pas montrar la terror intima ? Qui ès, au hons, per gardar aquesta volentat dincas au cap ? Per pas t’aclaupar au darrèir moment. Ronças encara un sorríser dens la via, de cap aus temonhs. Corta pausa en suspension. Nat escapatòri ! E lo cant hui de ta ganurra. Lo cant cap a la paur. Los que cracan pas, los qu’an  pas lo regard dejà alhons e plenh d’una estranja certituda, entonan tanben a plenh de cap aqueth cant liberator. Lo cant se morirà pas. L’as sauvat, s’es escapat. Refusas lo bandèu suus ulhs, lo còs s’aprestant a l’inevitable, lo tent haut cap aus fesilhs. An tirat. Sui ta rehilha mès n’as jamèi poscut estar mon papè. Ta via a shambertat dens l’orror quòra lo monde shavirèva dens l’absurde. La guèrra.  L’aucupacion. L’esquia plegada. Los combats sosterrans. Minjar. Susvíver, susvíver, susvíver ! Qu’aurí hèit ? I avèva coratjós, i avèva inconscients, determinats e cas de consciença. E gents simpaticas dens cada camp ; periòda troblanta, ambivalenta. Los quites istorians semblan pas tots d’acòrd… hèsi res que constatar. D’aquera guèrra, los films an gahat çò de gloriós, los documentaris l’ignominia. Jo, me sovèni qu’ès tombat per ren dens un cunh de lana au còr d’una esclercida. La descendenta d’un «descendut». Quau irrespèct ! De tota faiçon, sabes que t’aimi. Apui lo ríser, coma lo cant, es  una libertat. Ton delit èra de voler la protejar. Ton absença es una injustiça. Ès absent, sonqu’absent. Perçò qu’as ta plaça en cròs, aquí. Los capsèirs de la memòria se sovènen. Ès anat dinc a hèser quauques pas duhòra, mès tròp lunh, entre las pajas de mons libres d’istòria, los que parlan de guèrras a jamèi tornar hèser…

Perqué un aumatge particulièr a Guy Môquet, encensar un gojat «mòrt per la patria» ? Aimi mèi ’queths darrèirs mòts traçats au revèrs d’una fotografia de tons mainatges :  «Ma darrèira pensada es per tu e mons hilhs sherits, vèni d’enténder los fesilhs, ‘quò’s mon torn, adiu, èstis coratjosa». Trenta-sèt ans. Entrat dens una legenda familhala de la Segonda Guèrra mondiala, damòras una fòrt shèra hantauma. Un heraut portant haut la color d’una rebelion contra un òrde establit sus la paur, gardant ton integritat e tas idèias dinca davant los fesilhs que, sols, t’an poscut hèser plegar. Un doç eròi au còr-trendessa per tons mainatges. Coma aurí poscut t’esvitar dens aqueth cadre tan emocionant ? Auré aujut lo
mème gost, ma via, perfum passion, s’avèvas surviscut a ‘quera guèrra ? Ton percors a confortat mon desir de luta contra tota injustiça. Mès fau se díser au revéser.

9 janvier 2013

Dus tèxtes novèths en gascon de Benauja.

Classé dans : Entre Duas Mars,Literatura,Tradicions populàrias — Lo Sarmoneir @ 20 h 30 min

Istoèra  »Èra nervuda aquela cavala » de Janòt Bertin :

Dalhèvi la lusèrna avèque la faushusa e la cavala. Èra nervuda aquela salop’ria ! Podèvi pas la tenir. Hasèva drindinar aquela faushusa. N’avèva pas mèi qu’un torn a hèser au mitan. Mès i avèva un gròs perèir. Dishuri : «Quora vau arribar au perèir, m’arrest’rèi, lev’rèi la lama e la tornarèi pausar de l’aute bòrd. Atau, n’aurèi pas besonh de lo hèser au dalh.» Quora arribi avant lo perèir, dishuri a la cavala : «doçament, doçament». Lo temps de dire «Hòp», lo perèir èra de cama en l’èr.

 

Cançon compausada per un paisan de Ladèus /Ladaus :

Avem tuat nòste pòrc / Lo Coquilhòt l’a mis a mòrt
Avèque son cotèth de guèrra
Èra gras coma un curet / Ah ! lo supèrbe goret
Son pishotèir trainèva a tèrra !
Tant que pishèva son sang / La mainada avèque sa man
Li sarrèt la cogaleta
Quora l’augúrem bien rasclat / Bien nestejat e torshonat
Fut lèu mis sus l’escalòta
Lo lendeman de Nadau / Lo carregèrem a l’ostau
Acompanhat de la tripèira
Vista hèsem lo gimborat / Èra bon, n’èi tant minjat
Qu’atrapèri la caguèira !

13 novembre 2012

Robèrt lo rotièr

Classé dans : Literatura,Òlt e Garona — Lo Sarmoneir @ 18 h 55 min

En 1442,  Carles VII, rèi de França, vingut a Marmanda. Avèva dejà raspiat aus Anglés las plaças de Tartàs, Sent-Sever, Dacs, la Rèula… Dens aquera periòda de trobles (trambalhs!),  mercenaris de tots bòrns se comportèvan coma « bon lisi semblèva ». Los Rotièrs o bandas criminalas organisadas ajotèvan a la confusion, damb lur shèf Rodrigue de Villandrado. Lo cant de Robèrt lo rotièr poiré se raportar a l’execucion d’un de sons parsonèirs.

Robèrt matin s’i lèva
Lò la lon laralà
A Marmanda se’n va. 
 
Quand estèt a Marmanda
Ua dança va trobar.
 
Ua dança de gojatas,
Totas a maridar.
 
Ce digot la mès joena :
« Robèrt voletz dançar ? »
 
Robèrt pausa son manto
En dança e’s va botar.
 
Lo rèi qu’èra en frinèstra
Lo regarda dançar.
 
Qui es aqueth gentilhòmi
Que tanplan sap dançar ?
 
Soi pas nat gentilhòmi,
Robèrt m’i hèi nomar.
 
Pusque Robèrt t’i apèras,
Te vòli har penjar.
 
Perqué’m penjar, jo praube
Non m’at meriti pas.
 
Robèrt pilhèt tres glèisas
Austant a hèit burlar. 

21 octobre 2012

Provèrbes dau bòrn de Viraselh

Classé dans : Lingüistica,Literatura,Òlt e Garona — Lo Sarmoneir @ 23 h 18 min

L’arcancièl dau matin tira lo boèir de sau camin.

En abriu ne te quitis pas un hiu, en mai hèi çò que te plai.

En companhia, les aucas se banhan.

Barèja nèva barèja bien.

L’ivèrn n’es pas bastard, se ne vèn pas de d’òra vèn tard.

Hèi de bien au Jan, t’au tòrna en cagant.

Vau milhor anar au bolangèir qu’au medecin.

Lo can e lo gat ‘massan lo mau estujat.

Quòra lo sorelh raja sus la candèla, pren garda boèir a ta henèra.

A fòrça de cantar Nadau, Nadau arriba.

D’un sac de carbon ne hèsen pas un sac d’haria.

La pèth es pus pròisha que la camisa.

Quòra i a pas mèi de hen au restelèir, los shivaus se baten.

De raça, can caça.

Cada colhon a sa rusa.

Vòlen petar pus haut que n’an lo cuu.

Vau mèi un trauc au cuu qu’un plec au vente.

La pansa mèna la dança.

Es bien praube l’hagòt que ne tròba pas sa liga.

Lo june òme es per cercar, la gojata per se gardar.

Jalada blanca, la pluja au cuu li canta.

Quòra la grua vai covar, pren ton saucle, vai sauclar.

Quòra la grua passa haut, devath l’ala pòrta lo caud ; quòra la grua passa bas, devath l’ala pòrta lo glaç.

Parla papèir, taisa-te lenga.

Minja, minja, saps pas qui te minjarà.

Dau cap o de l’esquia, semblan son pairin o sa mairia.

Es bien prauba la marçada se ne dèisha pas una merlada.

Petit mau, granda cucassa.

Tant mòi lo que piula que heula.

Pagar e morir, an totjorn lo temps.

Aquò n’a pas de nas d’arribar sans ren.

Aquò’s de cròta d’auselon, aquò ne pud ni ne sènt bon.

Un còp de coishin e  aublidan.

Quòra lo patron barra son cotèth, lo vailet diu èster au fèt.

Das pauruts, s’i'n sauva totjorn quauqu’un.

Vent d’autan, vent de pluja.

Lo qu’hèi « piu piu » que viu.

D’un comerçant e d’un pòrc, ne coneishen la fortuna qu’a la mòrt.

Cada colhon a sa rusa.

Tant de traucs, tant de calhivas.

18 juillet 2012

Lo pelhòt de la regenta (istoèra vasadesa)

Classé dans : Literatura — Lo Sarmoneir @ 17 h 39 min
Descoletada, braç nuds, a pena vestida,
D’un cort pelhòt de lan o de coton
Que’u caperèva pas lo quart deu corpiton
La regenta, gojata bien bastida,
Hasèva l’escòla au vilatge
Aus dròlles de tot atge, e de cap au tablèu
Tracèva la leçon.
Tot d’un còp un joen polisson
S’esclafèt d’arríser. « Qu’est-ce que tu as ? »
Ce ditz la regenta en colèra.
« Mamisèla, responot lo drollet,
Que vos èi vist çò qu’apèran la jaretèla. »
Fau vos díser que los mainats
Espièvan mens dess s que devath.
« Petit impertinent, dissot la damisèla,
Sors de suite de la classe, pour huit jours je te chasse ! »
E lo drollat se’n va, tranlin, tranlan,
Preus caminòts sens se copar lo cap.
La regenta repren sa leçon, tot d’un còp,
Qu’enten un bruit au mièi de la classa
E vei lo dròlle deu Gentilhòt badar com un esclòp.
« Ah ! Qu’est-ce qu’il y a pour rire encore ?
Ce dishot la regenta. Qui veut aller dehors ? »
E lo joen mormerós,
Que n’es fotre pas laganhós, li respon :
« Excusatz-me, mès sens intencion,
Èi vist vòsta cueisha devath lo cotilhon »
« Ah ! C’est ainsi que l’on suit ma leçon !
Cette fois, tu entends, elle est forte,
À toi, pour quinze jours je te mets à la porte ! »
E lo drollet se’n va tot en bramant
Tot en tirant lo cordon de son cotilhon.
Prèsque autanlèu enten un bruit au purmèir banc
S’arrevira ; un dròlle de dètz ans
Hasèva son paquet dab un tròç de ficèla.
« Et où vas-tu ? » dissot. « Ò, mamisèla,
Respon lo cap baishat lo dròlle que s’arritz,
Atz caçat quinze jorns Pierròt per çò qu’a vist,
Jo qu’èi avut bien mèi de shança,
E cresi que per çò qu’èi vist,
Pòdi préner las grandas vacanças ! »
1...34567
 

Luxeetvolupte |
Actuel |
Newyorkcity2012 |
Unblog.fr | Créer un blog | Annuaire | Signaler un abus | Insidelayers
| Lanouvelleperspective
| love star