LOU SARMOUNEY / LE JHACASSOUS

21 février 2018

Histoires en patois de Benauges (par Jeannot BERTIN, Escoussans)

Classé dans : Literatura,Tradicions populàrias,Umor — Lo Sarmoneir @ 14 h 37 min

patois1 patois2 patois3

15 février 2018

Les tres ròsas (Brujols)

Classé dans : Gravas,Literatura,Medòc — Lo Sarmoneir @ 10 h 58 min

Sur un rosèir tres ròsas blancas

Pendilhàvan a les balancas.

La Vièrja vèn lo veire, i dèi

A la dòna dau jardinèir :

‘Minhona, baucòp t’aimerèi,

Dèisha les ròsas au rosèir’

La prauba mair au cimetèire

Repausa devath una pèira ;

Prit una ròsa e li portèt.

La Vièrja vengut e cridèt :

‘Hilheta, si tornas pas mèi,

Dèisha les ròsas au rosèir’

Tomba la fèsta de la Vièrja,

Ne’n pren una auta avèque un cièrge ;

Per parar l’autar mau ne crei.

La Vièrja revèn e li dèi :

‘Pichona, te perdonerèi

Dèisha la darrèira au rosèir’

Pus tard, passa un galant. La dòna

Pica la troasièma e li dòna.

La Vièrja ne vengut pas mèi

Veire ni dòna ni rosèir.

28 janvier 2018

Lo medecin dels paures (Jansemin)

Classé dans : Literatura,Òlt e Garona,Òlt e Garona — Lo Sarmoneir @ 22 h 07 min

En alibertin adaptat.

 

Abriu lançava sos parfums ;

Mès al detzièma jorn de sa fresca mesada,

Son polit cièl pertot se petacèt de crums ;

E quand fasiá lusir sa blanca sorelhada,

L’òm vesiá perlejar sul tap, pels bròcs, pel camp,

Las grunas qu’una marcencada

Veniá d’escampilhar sus la tèrra en passant.

 

Mègjorn sonèt a Boèr ; duás filhas paresquèran

A dus vièlhs caminòls ; apèi se junhisquèran

Entre la Capeleta e lo Molin-de-Vent.

Polidas, del mèma atge, aquelas duás mainadas

Fasián ensemble trenta annadas ;

Avián mèma frescor, mèma tint ; cependent

Non pas mèma contentament :

L’una, risenta, sauticava

En portant un punhat de flors ;

L’autra, shagrina, caminava

Lo cap baishat, los èlhs en plors.

 

- Marianeta, ont vas tant urosa ?

Ditz la shagrina a la joiosa.

- Me’n vau dins la vila d’Agen ;

Passarèi devath sos grands aures !

Apèi me’n anirèi shel Medecin dels Paures,

Li portar de boquets e li tornar d’argent ;

Mès n’èi, mès n’èi d’escuts ! Tè ! vòs que te los compti :

Un, dus, tres, quatre, cinc !… E n’avèm d’autres, vai,

Dins ta tireta de ma mair !

Ò ! sèm tornats urós  ! aten que te zo conti !

 

E lo joine furet, tot a çò que disiá,

Tòrna parlar, sans s’apercebre

Que l’autra a tengut gemissiá :

Sabes que per l’ivèrn aguèrem tots la fièbre ;

Èrem paures, digun veniá per nos garir ;

N’aviam plus res a vendre e nos calhiá morir…

Tot d’un còp, un Mossur, dambe un risent visatge,

Intrèt, en nos cridant : – Mas bravas gents, coratge !

M’an aprés vòstre mal ; vèni per vos sauvar.

Ma mair ditz  : – N’es plus temps ; avèm tot mes en gatge ;

Los remèdis son shèrs ;  podèm plus ne’n crompar ;

A pena avèm, Mossur, per un brigalh de pan !

Lo Mossur fremisquèt e venguèt triste, triste ;

Zo vesiái, car al lièit n’aviam plus de ridèus…

A ! rishes  ! s’acridèt ; apèi s’apròisha viste,

E presenta a ma mair cinc grands escuts tot nèus ;

- Paura femna, sofrètz qu’un amic vos assiste !

Perqué rogir ! prenètz ! e quand trabalharetz,

Se podètz, me zo tornaretz.

E ma mair zo prenguèt ; e tot cambièt dins gaire ;

E los soènhs del Mossur, son parlar consolaire,

E de son baume quauques glops,

Fasquèran un miracle e garisquèrem tots ;

E dumpèi tot nos ritz coma las flors novèlas ;

Ma mair, mos frairs e jo trabalham ; lo Mossur

Nos a portat bonur coma las irondèlas ;

Ò  ! mès ganham d’argent ! mès sèm urós !… e tu ?

 

- E jo, plori  ! jo me tormenti !

Lo malur de shes tu s’es mudat shes nosauts ;

Avèm nòstre pair plan malaud ;

Que se desfai  ! que sofra ! Ò ! vai morir, zo senti,

S’aquel brave Mossur que sap ta bien garir

No vèn pas lèu lo secorir !

- Paura Isabelon ! qué te planhi !

E jo que risiái tant ; vai, vèna, t’acompanhi ;

Correm shel medecin ; no plores plus, vendrà ;

Quita tot pels paurets qu’a sa bontat se físan ;

Tabé n’es pas rishe, ça dísan ;

Mès lo bon Diu lo benirà !

 

E las filhas, per lòrs, pus viste caminèran ;

Lèu lo camin fusquèt flambat ;

E quand devath nòstres aures passèran,

Totas duás baishavan lo cap.

Dins nòstra vila, anfin, pel Pont-Long son intradas ;

Mès prèp de Jacopins, ras d’un ostal, qu’an vist ?

De Prèstes ! una crotz ! càntan De Profundis !

Las filhas s’avànçan trobladas ;

Una surtot fremís e trambla coma un junc ;

Un mòrt !… Pensa a son pair… ò pensadas cruèlas !

Viste, s’apròisha de quauqu’un :

Cèrqui Mossur Durand ! ont rèsta, Domaisèlas ?

E ! mon Diu ! lo vaquí que sòrt !

En efèt, aquò’s el, el que sortiá… mès mòrt ;

Mòrt, encaishat, entre quatre candèlas ;

Escortat dels paurets que l’auràn plus jamai ;

E darrèr son grand dòl, que dins nòstras carrèras

Fasquèt tombar larmas amèras,

I aguèt duás pauretas de mai !

 

26 décembre 2017

L’Agraula e lo Renard

Classé dans : Literatura — Lo Sarmoneir @ 10 h 51 min

Botat en alexandrins en gascon garonés per Gabriel Balloux

 

Una Agraula jocada sus un casse besson,

Tenèva dens son bèc un deliciós hormatge.

Un Renard que passèva, alecat per l’audor,

Li tengut apuprès ‘queth bonicòt lengatge :

Adishatz, vos saludi, madama de l’ausèra,

Coma ètz polida, amèi coma me sémblatz bèra !

Vos pòdi assolidar que se vòste ramatge

Arriba a la hautor de vòste bròi plumatge,

Ètz coma lo fenix au mièi deus talhadís.

En ‘queths fins mòts l’Agraula còp sec s’esberís,

E per a son flataire sa votz hèser véser,

Dubre son large bèc, e ne’n tomba la presa.

Lo Renard la sapís apui simplament ditz :

Aqueth qu’hèi lo foita-minana ne’n patís

Perque viu au despens de lo que l’encoratja.

Cresi qu’aquera leçon vau bien un hormatge !

L’Agraula, vergonhosa, shens taplan tròp se plànher

Jurèt, mès un pauc tard, que seré mens conhanha !

 

 

Une Agraoule joucade sus ün casse bessoun

Ténèoue dén soun bèc ün délicious ourmatye.

Ün Rénart qué passèoue, alécat per l’aoudou,

Li téngut apuprès quét bounicot léngatye :

Adichats, bous saludi, madame dé l’aouzère,

Coum’èts poulide, amèy coume mé sémbleuts bère !

Bous pody’assoulida qué sé boste ramatye

Arribe a la aoutou dé boste broy plumatye,

Èts coume lou fénix aou mièy dous tailladis.

En qués fïns mots l’Agraoule cotsec s’esberis,

E per a soun flatayre sa bouts èze béze,

Dubre soun large bèc, é n’én toumbe la préze.

Lou Rénart la sapis apuy sïmplemén dis :

Aquét qu’èy lou fouyte-minane n’én patis

Perqué bïou  aou despén dé lou qué l’éncouratye.

Crézi qu’aquére lessoun baou bién ün ourmatye !

L’Agraoule, bergougnouze, chén taplan trop sé plagne

Jurèt, mès ün paou tart, qué seré mén cougnagne !

 

16 décembre 2017

Lou sac dé sucre (counte dé Nadaou)

Classé dans : Literatura,Tradicions populàrias — Lo Sarmoneir @ 12 h 04 min

D’après un conte de l’Aranés Tònho Castet ; traduït en gascon garonés, a la mòda patoasanta pr’un còp.

 

Dén cate-bin-dèts ans su l’esquiye, la sur Jacinte dé la coungrégacioun dé lés Pétites Surs dous Praoubes, ère la pu bieille sur de l’asile.

N’én abèoue bis dé lés grises per fin de poudé bailla a minja cade joun a la soassanténe de bieils praoubes qué damourèouen déns un asile a trés kiloumètres én duore dé la bile. Core lou pan manquèoue pa, troubèouen lou frico de manque.

Per aco s’én dabut pa brigue core la may superioure li dichut :

-Sur Jacinte, aqueste sémane, core angrats èze la queste én bile, assagerats d’aougé sustout sucre.

Jacinte s’aoucupèoue d’ana damanda l’aoumoyne déns lous oustaous dé la bile. S’én sourtioue rédde bién, dén soun èr fragile, a mitat cruchide é dén aquét sourrize inoucén qué pourtèoue toutchyoun dessinat su lou bisatchye, touquèoue lous cos é dubrioue lous porte-mounédes dé lés géns.

-Sénou, éngan, countugnèt la may supérioure, per Nadaou pouyran pa èze lous coucouns prous ancièns, perqué a la couzine y a pa mèy un quite grun dé sucre.

-Soun ta gourmans lous biéils…, ce dichut Jacinte, qué faou un patoc dé sucre. Bou’n dàouit pa, ma may, aouran dé sucre.

Jacinte azèoue toutchyoun counfiénce a la proubidénce per atégne ço qué li ère dé bézoun é, coume lous aoutes cops, damandèt aduje a l’imtachye dé sén Jaousét qu’i abèoue a l’éntrade dé l’asile. Boutèt aous pès dou sén une boèyte bouyte per qué s’abizèssi que lou sucre ère dé bézoun.

Lou praoube sén abèoue adujat Jacinte mèy d’un cop, coume lou darrèy cop core la may supérioure, per la bézite dé Nadaou dou mayre, li damandèt qué la mayriye estalèssi un arrès dé bus daouan l’asile. Ataou lous biéils pouyrén préne lou bus é s’én ana sé perména per la bile.

Jacinte, qu’abèoue mèy counfiénce a sén Jaousét qu’aou mayre, placèt un boucin dé cartoun dén la figure jaoune dou bus aous pès dé l’imatchye tout én li damandan aduje.

Qu’èsti per l’interbencioun dou sén, per la gestioun dou mayre ou a caouse dé la proutsimitat dé lés életsiouns, s’i escazut que lou mayre bastit un nouèt arrès dé bus daouan l’asile.

La sur dichèt l’afa dou sucre dén lés mans dou sén é s’én angut cuille lés figurines qué placerén dén la grépi coume cade angnade.

Èren a mitat décémbre, a une sémane dé couménsa la sazoun dé l’iouèrn, l’abén ère bingut dén la tourrade é co mourdioue rédde. Mème dén la quite capuche, lous gans mèy l’écharpe, poudèouen pa ana per lés ruoues chén grénguilla dé frit.

Prudénce é Aoudéte entrèren dén lou darrèy gran supermarcat qu’i abèoue én sourtin dé la bilote aouan dé passa la termière. D’une part per s’escalouri, d’aoute part per èze lés darrèyres croumpes.

Passèren per lou rayoun dou burre, dous ourmatchyes, dous camajots, dou choucoulat, dous béoues é arribèren dén lou cugn dou sucre.

-Guèyte, ce dichut Prudénce, athyi bénden lou sucre per sacs én promo !

-E bé cos mèy boun marcat per sacs, ce dichut Aoudéte, mè nou’n faou pa tan qu’aco.

-Sabi so qu’aran, tè , ce dichut Prudénce, croumperan lou sac apuy n’én pourteran a l’asile dé lés Pétites Surs dous Praoubes.

Cade an aoutourn dé Nadaou, Prudénce é Aoudéte bezitèouen l’asile qu’ère én duore dé la bile per lézi pourta caoucarrés. N’y abèouen pa brigue dé parén, mès admirèouen lou gran trabail qu’èzen aquéres fames débouades dén lous biéils qué soun dén lou queytiouèy. Mèy qué sos, lézi pourtèouen minja, douçous, rébistes qu’abèouen déja lugides, etc. Tout aco, lés bounes fames n’én proufitèouen.

Lou léndouman, Prudénce é Aoudéte s’én anguren enta l’asile per pourta tout aco coume cade angnade, amèy lou sac dé sucre.

Core mijourn passat é taplan core pa la boune ore per lés bézites, qué touts èren encoentats, aprestan lou dina dous biéils.

Per tan qué tustèssin mèy d’un cop, digun lés aouzit é lézi dubrit. Labéts dichèren lou sac dé sucre apouyat aous pès d’un imatchye dé sén Jaousét qu’ère a l’éntrade, é s’én anguren.

Core s’én anèouen, Aoudéte s’abisèt qu’aous pès dou sén y abèoue une bouèyte bouyte.

Boun Nadaou !

31 août 2017

Mon pair auré dit (tèxte en patoàs de Ladau)

Classé dans : Entre Duas Mars,Literatura — Lo Sarmoneir @ 12 h 45 min

Per hèser l’istorique, ne podèvan pas milhor causir que la vielha comuna de Ladau, dens lo comtat de Benauja. ‘Quò’s un bèth e rishe  país, tot possa verd e bròi, la vinha, lo blat e les fruits i vènen a l’aise. Cadun i troba son bonur, fau díser tabé que lo paisan es valent, qu’aima la tèrra, que s’i estaca, que n’a pas pòur de s’eishinar devath la pluja o au sorelh, que n’a pas l’abituda de se plànher tabé, mème si ses afars devènen shaque jorn mèi mauaisits ; que les afars ne màrshan pas, que tot se’n vai de guingòi. No, ne se plànhen pas, mès si mes vielhs revenèvan, serén sans dotte estonats de véser coma lo monde vai ; l’electricitat a remplaçat les candèlas a petròle e a rosina, que per se desplaçar fau una voatura de cent shibaus per hèser quatre-vint a l’òra. Mès tabé, coma serén estomacats de véser lo petit de morala, los crimes e los vòls son de mòda que per quauques sòs un drollat de 15 ans vos escana o vos trenca la ganurla.

Dens les familhas n’i a pas mèi d’autoritat, les vielhs ne son pas mèi respectats, n’i a pas mèi de consciença dens los afars ; disen que ‘quò es la logica !

Ne crésen pas mèi a res, ni au bon Diu ni au Diable. Les gents n’an pas mèi d’espoars, prénen lo monde coma vèn e se’n acomòdan coma pòden. Tabé a Ladau sàben que pòden comptar demb nòsta tèrra, demb nòsta vinha qu’es una bona goiata, bon-an, mal-an nos prodiga de bèths e bons rasims. Lo vin es lo melhor que tròban, ses qualitats son sublimas. De la taula des Dius es dinhe.

Amic, perdona-me si m’arriba de gasconar de travèrs e d’escorshar tes aurelhas demb mon patoàs, mès coma disèva mon pair,  »atrapa qui pòt ».

Vòste Enric

17 janvier 2017

Técherèy la téle dé tous mots

Classé dans : Alhurs,Literatura — Lo Sarmoneir @ 19 h 08 min

Traduccioun dou pouème d’Eric NOWAK, I tesserè la tèle de tés mots (2009)

Técherèy la téle dé tous mots,
Per pa qué siqui dit
Qué nous soun teysuts.
Per pa qué siqui dit
Qu’an aoujut lou darrèy mot,
Per pa qué siqui dit
Qué ma léngue es morte,
Per pa qué siqui dit
Qué l’an tuouade,
Per pa qué siqui dit
Qué ma léngue sèrt a rés,
Per pa qué siqui dit
Qué l’an tapouade.
Per tout aco, léngue d’aci,
Té pénserèy,
Té parlerèy,
T’escriourèy,
T’imprimerèy,
Arèy dé pilots dén tous mots,
E dé quéts pilots, d’escrits.
Arèy dé règues dén toun barèyt,
E dén quéres règues, samiyerèy ta grane.
Arèy dé règues dén mous récuils,
E dén quéts récuils, samiyerèy toun ame.
Técherèy la téle dé tous mots,
N’én arèy une téle d’iragnade,
Qué séra coume aoutan dé ligans éntre lés géns.
I pindanguerèy grumilles dé rousade d’a noste,
Mèy lugréjantes qué pèrles dé Tuamotu.
Té broderèy d’iou dé séde,
D’or é d’argén éntremeylats.
T’arèy rèy dous mots,
Rèy dé lés léngues.
Té dirèy,
Té criderèy,
Té sisclerèy,
Té plourerèy,
Té bramerèy,
Su la fine uille dé papèy,
Su lou cartoun escu,
Su lou plastre dous murs,
Su la pèyre graouade,
A l’éncre négre,
A l’éncre rouge,
Illustrerèy dé mots lés irèyes dous omes,
Lés émbéges dé lés géns,
Lou plasé dé la carn,
La poou dou queytiouèy.
Escarraougnerèy dé mots
Lés termières éntre pays,
Lous barbelats éntre lés géns,
Lou brin dous dious,
La pègueriye dous omes,
Per fin qué lous mots siquin libres,
Coume lés géns.
Per fin qué les géns siquin libres,
Coume ma léngue.
Soulide qué séra soun darrèy crit.
Aco séré bién estounan
Qu’estussi lou darrèy
Qué crideran lés géns d’atyi.

14 janvier 2017

Lo metaièr deu Diable

Classé dans : Lanas,Literatura,Tradicions populàrias — Lo Sarmoneir @ 21 h 22 min

Autiscòps, j’avè au Haut-Lana de Lencoac un vielh paisan, magre com un sit. N’avè pas nada hemna, ni familha, ni parentat, e que vivè tot solet, com un praubilhàs. Entà eth, jamès dimeishes, jamès hèstas ! Pr’aquò, un còp, que’s deishèc morir…

Austalèu, qu’anoc en infèrn, e lo Diable qu’eretèc deu son ben : un camp, ua tapiòta e ua bòrda a tèit de palha. Lo Diable que’s cèrca un metaièr, mès ne’n tròba pas nat : digun ne vòu d’un tau mèste !

Totun, au cap de dètz ans, quauqu’un que’u prèga de’u balhar lòtja. Qu’es un joen : digun ne’u vòu. Qu’a pro maishanta reputacion : lo monde que disen que n’es pas valent, e portant qu’es pro goalhard… Que’u hèn tabenh passar per pèc, com la lua vielha…

Aqueth omiòt s’aperèva Jantiròt. Lo Diable, per un còp bravilhàs, que’u disoc :

— Que’t voi ! Que’t lòtgi e que’m hès lo camp !

— Mercí hèra. Mès, çò que’vs devi ?

— E bé ! La mitat de çò que hècis vasi entà cadun. Engoan qui vèn, çò qui serà de cap au so serà entà jo. Tu, qu’auràs çò de devath tèrra.

— Ò quiò ! Atau haram pusqu’at vòtz atau !

E de la Sent Martin a miei abriu, lo Jantiròt qu’eishartiga, que dessoca, que hosia, qu’arrèga e qué hè ?… las tuhras.

De cap au vint d’aost, qüand las tuhras son amassederas, lo nòste òmi qu’apèra lo mèste. Aqueste que s’i hè d’arribar, dab hèra d’ajuda. E tots que còpan au tros : los uns que sègan, los auts que dalhan… Que plenhan tambarèus de… salopèr. E lo dimeishe qui vèn, que menhan tot aquò a Lucsèir, devant la glèisa. Digun ne’n vòu e tots, a la sortida de la messa de haut jorn, que’s foten deu Diable e que l’ahulan.

Aqueste, negue de colèra, se’n va trobar lo metaièr e que’u crida :

— Que m’as gahat engoan ! Mès que sii lo prumèr e lo darrèr còp ! En unh’aut an, que’m carrà çò que sii cochat e tu qu’auràs çò qui pareisherà !

— Com vólhitz, mèste !

E de Sent Luc a Totsants, lo Jantiròt que hema, qu’arpèga e qué semia ?… blat ! Aquò hèit, que boja, que casca, qu’escantoa e que dèisha har…

Entà banlèu, de cap a Cension, lo Diable qu’arriba. Vòu véser lo camp. Qu’i veid bèra recòlta… e, plen de coentas com tostemps, s’escapa viste a l’infèrn.

A Sent Jan, lo blat qu’es copeder. Lo Jantiròt que harga la hauç, que sèga, que hè garbas e ligòts e que s’i hè de hicar a l’aplec, dehens la bòrda, çò que s’a amassat. Aquò qu’es hèit ! Lavetz, qu’apèra lo Diable : cau que vèni viste cercar los sons drets.

Ne’u cau pas aperar dus còps ! Austalèu qu’arriba dab ajuda, hèra d’ajuda. E tots que hèn au qui mèi har : que darrigan, que hèn pialòts e que carcan… Lo Diable qu’at vòu véner tot a Sent Justin, per la hèira de Magdelena.

Mès digun ne vòu de ‘queths tros de blat e lo monde qu’arrisen e que’s trufan un còp de mèi. Hòu de colèra, lo Diable que torna engular lo Jantiròt.

— Malaja ! Malaja ! Volur de metaièr ! Que’t harèi còser banlèu !

— Jo, que soi un volur ? Qué’vs èi panat ?

— Si-fèt, qu’ès un volur ! Que’t sauvas tendent çò de bon e que’m dèishas…

— Mès, mèste, es la mia fauta ? N’atz pas causit cada còp ? Qué vorratz engoan qui vèn ?

— Tot ! Qu’at voi tot ! As entenut ? Tot entà jo : çò de dessús e çò de devath ! E pren garda a tu, se’m gahas un còp de mèi ! Que t’at harèi pagar e que’t costerà hòrt car ! As-tu comprés ? Que t’averteishi que poiràs, lavetz, anar har córrer la biaça !

E tostemps pressat com lo mau de vente, lo hastiau que huit a soa casa e qu’arnèga : ‘’Macarèu ! Diu vivant ! Hilh de p… !’’

Lo Jantiròt, eth, qu’es capvirat. Cau donc que hèci au camp adara ?

— Tè, ce’s ditz, perdut a pèrder, vau semiar milhòc de varèit, deu prumeriu.

E, au mes e mai, que hè milhòc. Que’u trabalha, que’u cauça, mès n’escabelha pas, ni n’es·hoelha.

A Sent Lop, lo Diable que vèn har lo torn deu camp. Lo milhòc qu’es austà haut que lo qui e’u hè possar. E, en graupant dab las úrpias devath tèrra, que tòca. Que va plan aqueste còp ! E que vòu amassà’c tot lo lendomans.

Lo Jantiròt ne’n es pas d’avís.

Cau aténder Sent Luc ! ce’u ditz. Atau hèn tots los metaièrs de pr’ací…

A Sent Miquèu, la nèit, au clar de la lua, lo Jantiròt que s’amassa las pilhas e que’n plenha lo solèr de soa casa. Qüand a fenit, ua semmana avant Sent Luc, que crida au Diable d’arribar qüand volhi…

Com tostemps, qu’es aquí austalèu, dab lo son monde. E tots au trabanh ! Que shirgan, que hèn hèis, que carcan vint carretassas. Las menhan a Recohòrt per la hèira de Sent Luc, la mèi grana de l’annada… E que tiran a véner… Mès, aquí, com alhons, tròban pas crompaires, sonque trufandèrs, hèra de trufandèrs.

Lo Diable creid vàser pèc. Har fóter d’eth tres còps adarrond ! Que huit dens l’infèrn e qu’at vòu har còser tot ! E que jura… E que raina… E que s’esprisha…E  que s’esmaleish… E que ronha… E que n’a dab tots e totas.

Dempús, lo Jantiròt ne l’a pas jamès tornat véser. Qu’a hèit benesir, peu curè de Lencoac, lo camp, la bòrda e la tapiòta. E, adara, que viu, mèste a soa casa, urós com un arrat au palhèr.

Lo monde que disen qu’aqueth pegolhàs qu’a avut hòrt de shança, tròp de shança…

8 janvier 2017

Parabole en marotin de Lamothe-Landerron

Classé dans : Entre Duas Mars,Lingüistica,Literatura — Lo Sarmoneir @ 22 h 13 min

lamothe-l

2 janvier 2017

Lo colièr de Nòsta-Dama de Lorette

Classé dans : Entre Duas Mars,Literatura,Tradicions populàrias — Lo Sarmoneir @ 19 h 19 min

FlorimondDirèi pas de quala arma e de quau regiment
S’arrestèt a Lorette un gròs destacament.
Ne me’n sovèni pas. La tropa èra campada
Tot au ras de la glèisa au mitan d’una prada
E tornèt se’n anar lo lendoman matin.
Quauquas òras après, valà qu’a fons de trin
Hòra d’alent e tot caperat de susor,
Lo chef vei arribar per darrèir lo rector,
Autament dit lo curè de Lorette. – Arrestatz !
Crida-eth au lieutenant, un de vòstes sordats
Vèn de nos darraubar lo colièr de la Vièrja.
Lo chef en l’entendent devèn blanc coma un cièrge.
- Qu’entendi, ce ditz-eth, un volur, un sordat !
- Oui chef, un colièr d’òr qu’aqueth nos a panat !
- Qué me càntatz ? qu’aurí dens la tropa un volur ?
Anem donc, son de badinadas. Per bonur,
Vo’n vau balhar la pròva : Halta ! rassemblament !
Mon pair, horgalhatz donc tot lo destacament !
Mès lavetz un sordat tira de sa sacòta
Un colièr qu’a los gruns ta gròs qu’una auglanòta
E qu’au sorelh levant que s’i vèn miralhar,
Hèsen perpitar l’ulh au punt de l’avuglar.
- Es jo qu’èi lo colièr ! ce crida lo sordat.
- Arpalhan, ditz lo chef, seràs bien lèu jutjat !
E lo curè radiós e tabé solatjat
Marmòta un Diu-mercís qu’es prampó adaptat.
Mès lo tropièr ripòsta : Ò ! n’èi pas res panat !
Èi la consciéncia pura, escotatz e veiratz.
Sui estat eslevat jo dens la religion
E de mon naturau aimi la devocion.
Tabé demb quau plaser per díser ma pregària
Èi corrut a matin dedens lo sanctuari.
E donc, mon lieutenant, l’urosa inspiracion,
Vatz véser s’èi aujut cent mila còps rason.
Ausissi dens la glèisa una voètz musicala
Mès que nat instrument de musica n’egala.
Lèvi lo cap en l’èrt, la Vièrja me sorritz
E son regard ta doç e ta clar m’esbloís.
- Escota, ce me ditz, ès vingut, as pregat
Demb una fe ta sincèra e granda, sordat,
Qu’èi sentit qu’èras tu lo pus digne devòt
Que meriti d’auger lo colièr qu’èi au còth.
Un vielh mossur l’avèva crompat pr’una fama
E me’n parèt a jo pr’orgulh e per reclama.
Se me l’entortilhèt coma l’auré passat
A la granda secalha que l’a refusat.
Solatja-me en me tirant aqueth asiu
T’haràs una fortuna e a jo m’hèi puishiu.
Tant d’òr es una ensurta a ma simplicitat !
Es una ifronteria, una immoralitat
Que de se cobrir d’òr deu temps que la misèra
A tant de praubes gents hèi trainar la galèra !
Tremblis pas militari, apròisha-te de jo,
Mon colièr t’aparten, te lo balhi, pren-lo !
Pensatz-vos se lo còr m’hasèva tipa-tapa
Quòra me sui mastat sus los pès per l’atràper.
N’èi pas tròp marganhat taplan per reüssir
E la Vièrja m’a dit : Adiu, vai e mercí !
Valà, mon lieutenant, coma èi dens ma museta
Lo present que m’a hèit la Vièrja de Lorette !
Lavetz, lo lieutenant ditz au curé : E bé
Mèi que n’impòrta qui ‘quò’s a vos de saber
Se los miragles son una causa probabla.
Mèi que n’impòrta qui dívetz saber qué diable
S’atz una Vièrja qu’hèi miragles quauque còp.
- Mès ò, ditz lo curé, es que ne’n hèi baucòp
Ne’n am tot un grand libre. – E bé la, pòdetz díser
Que ne’n atz un de mèi e deus grands ad inscríser !
Pui saluda, se vira, hèi hèser per lo flanc
E comanda a sa tropa alinhada : En avant !

12345...7
 

Luxeetvolupte |
Actuel |
Newyorkcity2012 |
Unblog.fr | Créer un blog | Annuaire | Signaler un abus | Insidelayers
| Lanouvelleperspective
| love star