LOU SARMOUNEY / LE JHACASSOUS

29 mai 2020

Pus jamès (Régine ARDILLEY, 2019)

Classé dans : Literatura,Medòc — Lo Sarmoneir @ 0 h 12 min

Lo peu blanc, totjorn bronzat,

Grand carrat au còth entorlingat,

Museta en bandolièra,

Un pòrt bohèmi, innat o cultivat

Tots lo coneishen plan.

Pus jamès lo veiretz

Sau marcat de Montalivet,

Come un camalòng

Ondejava emb elegància.

Sas pòts, un liugèir sorríder ;

Los sens en alèrta,

Vedè, sintè, sondava,

Mèmes l’imperceptible

Que gravava dens sa memòria,

Un disc durt infalhible

Ant son inspiracion pudava.

Que vingusse cap a vos

Son sorríder vos engolopava

De charme, de respèct, de doçor,

Vos sentiètz aunorats.

De lèds, deviniètz bèths,

De vèrme lusent, passiètz estela.

Come sabè vos encantar.

Los mòts, los cercava, los finholava,

Los chapava, los gostava

Pre melhor vos los balhar,

Ad escotar, a saborar.

Luvant los uelhs que s’esclaraven

O negrejaven bruscamens

Pr’ encara mèi accentuar

L’efèit que tornava cercar.

D’un còp devinè Monet

Cercant l’ultima tòca

Pre sublimar aqueth tablèu .

Laguipson, grepin, baïna…

Aqueths mòts gascons ne’n èren,

Esclarissent la pus bèra tela

D’un Medòc qu’avè causit

Emb « la hema de sa via ».

Delphine as uelhs d’aiga viva

E clara paronant lo sable blond.

« Los Ormes » aqueth refugi de patz

Entremei ribèira e grand mar,

Vinhas e grand pinhadar

Aquí lur camin jeiós arribèt

Aqui lur via, d’un còp, s’acabèt

A jamès, a jamès…

 

Aumatge a Eric Holder mòrt lo 23 de janvièr 2019

 

Publicat lo 11/03/2019.

Lo Diables en estòp dens lo Medòc (Los Tradinaires, 2019)

Classé dans : Literatura,Medòc — Lo Sarmoneir @ 0 h 11 min

Aqueth matin ‘là lo Diables se luva dau pè horcut gauche, lo cap colonizat pr’una mishanta banda d’angelòts que jogaven dau djembé entre sos còrns. A 2000 ans passats suportava de mens en mens las desseiradas abuuradas de l’in∙hèrn. La tequilà a 99° ie traucava las tripas e avè en hasti las musicas amplificadas in∙hernaus de las joenas generacions de demònis. A tot préner, aimava melhor los cantics. Encara tot ensucat, se vestís en marronant. Ben entendut, mèmes en rentrant lo ventre, podè pas acrochar lo boton dau haut de son jean.

 

Nom d’un sòrt ! ce jurèt en se servent un veire de pastagà sens aiga, fau que me mèti a la tisana e au regime.

 

Se sovinè pas mèi de l’endreit ant avè parcat son autò la velha. Divut se liurar a quauquas manipulacions magicas pre la visionar : l’antic express rodilhat èra alà sus un parcatge dau Verdon pas lonh de l’embarcadueir dau bac pre Roian.

 

Mès qu’anguri har dens aqueth trauc perdut ? ce demanda. E pre de qué me rossègui de las cacunhas autan minablas ? Divuri achetar aquò i a mila ans pr’anar a la caça, mès adara mèmes los cans vòlen pas mèi montar dedens. M’estona que nada diablotineta velhe fenir la nueit emb jo ! Fadré que me trobèssi un beròi quangó !

 

Fenit la botelha de pastís au galet e las idèas un chic mèi claras, sortit de l’in∙hèrn pr’una de las pòrtas donant sus la Punta de Grava. L’èrt pur e marin lo hit tossicar. Reconeishè ren a l’entorn d’eth. Come l’express avè arribat dens aqueth bot dau monde ? Redobtèt quauque aprentís demòni de l’ager abandonat ‘là après l’ager maluvat sens permission. La joenessa respectava pas mèi ren. De son tèmps l’òm darraubava das carròces.

 

L’automobila, après quauquas imprecacions demoniacas, volut plan desmarrar. Lo Diables sortit son atlas roptèir de la boita a gants. Lo Medòc ie figurava en blanc, come un triangle voit entre mar e ribèira : fau dire qu’end aqueth tèmps ‘là, la peninsula èra qu’un desèrt de sables, de gravas magras e de marescs descoratjants.

 

Interessant, pensèt lo Diables. Un país inexplorat. Vauc bilhèu ie trobar dau petròli o dau carbon pre har burtlar en in∙hèrn. Au prètz ant lo fiol se vend adara, aquò me haré de las economias.

 

Cruiosamens aquera contrada inabitada èra maugré tot traversada pr’una ropta, una sola, indicada pr’un fin trèit rotge sus la carta.

 

RN 215, deschifrèt peniblamens lo Diables qu’avè pas sas lunetas pre veire de près.

 

E embraguèt.

 

Vaquí donc lo Diables, end aqueth bèth dimeishe, rotlant sus la nacionala 215, en direccion dau midi. Aquera ropta mitica, que lo monde entègre nos enveja, presenta l’inconvenient d’estar sovent rectilinèa. Fau donc evitar de s’endromir au volant, o de negociar de las viradas inexistantas. Es pas se aisit, quand l’òm es pas tot a fèit de jun. Mès pre gahar l’aviada, cadun hèi ce que vòu, pre que es ben entendut que lo Medòc es un país libre. Totun emb l’express, nat riscle de despassar lo quate-vints. Lo Diables rotlava tranquillamens sens ziga-zagar mèi que fau. Estut donc fòrt susprés quand los cordoats ie hiren signe de s’arrestar.

 

Portatz pas de cinta, Mossur, ie dishut un gendarma.

 

E non, respondut lo Diables aimablamens. Èi dijara dau mau a barrar mas culòtas a causa de mon ventre, vauc pas méter una cinta en mèi.

 

Ah, ah ! se moquèt lo gendarma. L’òm hèi de l’esperit ! Montratz vòstes papèirs Mossur e bohatz un chic dens aqueth aparelh.

 

E valà que maugré das papèirs quasi en règla e un alcootèst a pena positiu — avè pas fòrt buvut mèi qu’un litre de pastis dempuei son revelh — lo Diables se vistut tirar son permís de conduure, sens ager ajut lo tèmps de se har explicar aquera istòria de cinta dont l’òm i avè absoludamens ren dit quand avè passat son permís, mila ans abans.

 

Se trobava donc sol, a pè, au mitan d’enlòc. Assagèt d’invocar las fòrças in∙hernaus o d’aperar un taxi emb son telefonet. Diguns ie respondut : aquò captava pas. Ie restava pas mèi qu’a har de l’estòp come un dròlle, a mèi de 2000 ans. Erusamens la chança tardèt pas a ie sorríder. Un gròs vehicule estelejant se parquèt davant eth. Lo Diables reprimèt un haut lo còr en reconeishent lo conducturt : lo Bon Diu, eth-mèmes, sorrident de son sorríder eternau petant la fòrma.

 

Qu’es aquò aquera auto de quequé ? demandèt lo Diables en s’installant sau sièti confortable.

 

Una mercedès 4×4, es melhor pre circular pr’aquí a causa dau sable.

 

Oè, mès aquò diu buure, ricanèt lo Diables. E jo, las autòs nèvas, aquò me balha enveja de gomir : aquò secudís pas pro. Aquò’s come la clim, aquò me rend malaud.

 

Sès jamès content, mon praube, suspirèt lo Bon Diu. Qu’es aquò que fabriques sus aquera ropta ?

 

Aquò’s ce que me demandi dempuei a matin : èi vingut cercar ma voatura au Verdon. Me soveni pas mèi pre de qué l’aví parcada ‘là. Pensavi ne’n profitar pre vesitar un chic lo país, mès i a ren dens aqueth cunh ! dishut lo Diables en gardant pr’eth sos projèits petrolèirs.

 

Justamens, sèi aquí pr’arrenjar aquò, dishut lo Bon Diu. Poirés m’ajudar se as de las idèas.

 

E qu’es aquò que ganharèi ?

 

Una plaça au paradís.

 

Bè ! hit lo Diables. L’òm va puslèu se partatjar lo país. Prenes tot ce qu’es a l’oèst de la RN 215 e jo tot ce qu’es de l’aute costat.

 

Aquò saré mèi fraternau de trabalhar amassa, proposèt lo Bon Diu.

 

Mès lo Diables que s’avè hèit colhonar mèi d’un còp prau Bon Diu avè pas enveja de trabalhar fraternaumens.

 

Te vedi venir, los coneishi los partatges, ce dishut. Quand l’òm plantarà de las patatas, prendràs ce que possa devath la tèrra e jo, aurèi dreit a las huelhas que pòden pas se minjar, que possen au dessús. E pre recoltar lo blat, aquò sarà lo contra : los cabelhs pre tu e las racinas pre jo. Me prenes pr’un pèc, o pr’un morre ? M’as dijara hèit lo còp dens las Landas. Mès aquò marcha pas mèi. L’òm hèi come èi dit.

 

Lo Bon Diu, segur d’ie ganhar, acceptèt. Desbarquèt son passatgèir sus un petit pilòt de gravèirs e contemplèt lo paisatge desolat. Exactamens lo genre d’endreit desertic que regòrja de petròli. Èra segur que quauquas formulas de magia negra harén gisclar lo preciós liquide. Mès èra pas en fòrma e sustot avè fòrt set. Avè ren buvut dempuei lo dejunar. Lo pastís dau matin e la tequilà de la velha ie restaven sus l’estomac. Ne’n avè pro d’aqueths buures descapants. Avè enveja de quauquarren de doç e corsat au còp, liugèir e prehond, elegant, frueitat, armoniós… e rasonablamens alcoolisat.

 

Tot en reivant ad una tau mervelha, s’endromit.

 

Òr quand se desvelhèt, tot avè sanjat a l’entorn d’eth. Los terrèirs pelats s’avèn cobèrts de vinhas, de castèths, de petitas roptas e de beròis vilatges. Lo Diables se frutèt los uelhs e vistut a costat d’eth un veire a pè emplit d’un liquide rotge fòrt fonçat. Gostèt prudentamens puèi buvut lentamens. Savorèt cada gorjada tot en contemplant lo paisatge. La doça lutz daurada d’aquera fin d’après-meijorn medoquina l’emplissè d’un bonurt inconeishut.

 

Aquò’s aquò mon paradís, se dishut. Lo Bon Diu pòt gardar lo sòn, emb sos anges que jòguen dens las nuas ! E l’in∙hèrn, lo quiti as joenes demònis. Jo, m’installi aquí.

 

Quauques tèmps pus tard, los dus velhs enemics se retrobèren sau born de la RN 215, a l’entrada de Listrac. Lo Bon Diu conduusè totjorn sa mercedès super, mès lo Diables arribèt au volant d’un berlingò tot nèu.

 

Jo, viu ! s’exclamèt lo Bon Diu, quau país defecile ! Èi samenat dau blat e plantat de las rabas, aquò a ren balhat. Èi assajat l’òrge, la civada e lo segle. Aquò’s pas fòrt melhor. Tot ce qu’èi reüssit a har possar, aquò’s una prauba landa e i èi mes quauques olhèirs que tiren lo diables pre la coa, se ausi lo dire. Mès tu, suspausi qu’as ren poscut tirar de ton país de grava, mon praube amic !

 

Gaita aqueras vinhas, respondut lo Diables en puntant son dit cap au luvant. Sèi pas maucontent dau vin que balhen.

 

De las vinhas e dau vin ! s’exclamèt lo Bon Diu d’un ton superior. Legisses pas los jornaus ? Aquò’s la crisi a causa de la concurréncia das vins d’alhors.

 

Aqueth-aquí se vendrà totjorn, assegurèt lo Diables, pre qué aquò’s lo melhor dau monde. Ten gosta-me aquò.

 

E desbochonèt una botelha de Margaus.

 

Lo Bon Diu admetut qu’avè jamès ren buvut d’autan bòn e ie hadè dòu d’ager quitat un tau terroart au Diables. Fòrt maucontent, remontèt dens son 4×4 e partit de cap a Bordèu. L’òm lo revistut jamès dens lo Medòc.

 

Alavetz lo Diables regnèt sol sus tota la peninsula : invitèt das collègas de l’in∙hèrn holandés que desaiguèren los marescs e los paluds. Puèi bordèt las còstas oceanas de bèras plajas de sable fin sus las quaus hit deferlar de supèrbes rotlèus. Enfin, inventèt lo surf. E las plajas naturistas.

 

Mès aquera darnèira trobalha maucontentèt lo Bon Diu qu’envièt sau Medòc la onzièma plaga d’Egipta : una grèla de pinhas s’abatut sau país pendent onze jorns e onze nueits. A l’aubralutz dau dotzième jorn, lo Diables las ‘massèt una pr’una. Puèi hit possar das aubres a creishença rapida pre ie suspénder los projectiles divins : aquò’s atau que balhèt neishença as pins, pre la pus grand jòia das gats-esquiròus e das ‘massurts de vidaus. Lo Diables qu’aimava melhor los ceps plantèt tanben das cassis dens das cunhs coneishuts d’eth sol, dau mens au començament. E dotèt lo país de plan d’autes plesirs que cadun pòt descobrir e apreciar come vòu.

 

Pre dau segur tot estut pas absoludamens perfèit : i a jamès de vagas prau Lacanau Prò. E los gendarmas susvelhen totjorn nòsta velha 215 tristamens desclassada en vulgara ropta departementala. Lo Diables pensa que son las petitas revenjas dau Bon Diu.

 

Publicat lo 11/03/2019.

16 août 2018

Canti Nadau (cançon de Guy DULAU)

Classé dans : Literatura,Musica e cançons,Vasadés — Lo Sarmoneir @ 14 h 48 min

dulau

21 février 2018

Histoires en patois de Benauges (par Jeannot BERTIN, Escoussans)

Classé dans : Literatura,Tradicions populàrias,Umor — Lo Sarmoneir @ 14 h 37 min

patois1 patois2 patois3

15 février 2018

Les tres ròsas (Brujols)

Classé dans : Gravas,Literatura,Medòc — Lo Sarmoneir @ 10 h 58 min

Sur un rosèir tres ròsas blancas

Pendilhàvan a les balancas.

La Vièrja vèn lo veire, i dèi

A la dòna dau jardinèir :

‘Minhona, baucòp t’aimerèi,

Dèisha les ròsas au rosèir’

La prauba mair au cimetèire

Repausa devath una pèira ;

Prit una ròsa e li portèt.

La Vièrja vengut e cridèt :

‘Hilheta, si tornas pas mèi,

Dèisha les ròsas au rosèir’

Tomba la fèsta de la Vièrja,

Ne’n pren una auta avèque un cièrge ;

Per parar l’autar mau ne crei.

La Vièrja revèn e li dèi :

‘Pichona, te perdonerèi

Dèisha la darrèira au rosèir’

Pus tard, passa un galant. La dòna

Pica la troasièma e li dòna.

La Vièrja ne vengut pas mèi

Veire ni dòna ni rosèir.

28 janvier 2018

Lo medecin dels paures (Jansemin)

Classé dans : Literatura,Òlt e Garona,Òlt e Garona — Lo Sarmoneir @ 22 h 07 min

En alibertin adaptat.

 

Abriu lançava sos parfums ;

Mès al detzièma jorn de sa fresca mesada,

Son polit cièl pertot se petacèt de crums ;

E quand fasiá lusir sa blanca sorelhada,

L’òm vesiá perlejar sul tap, pels bròcs, pel camp,

Las grunas qu’una marcencada

Veniá d’escampilhar sus la tèrra en passant.

 

Mègjorn sonèt a Boèr ; duás filhas paresquèran

A dus vièlhs caminòls ; apèi se junhisquèran

Entre la Capeleta e lo Molin-de-Vent.

Polidas, del mèma atge, aquelas duás mainadas

Fasián ensemble trenta annadas ;

Avián mèma frescor, mèma tint ; cependent

Non pas mèma contentament :

L’una, risenta, sauticava

En portant un punhat de flors ;

L’autra, shagrina, caminava

Lo cap baishat, los èlhs en plors.

 

- Marianeta, ont vas tant urosa ?

Ditz la shagrina a la joiosa.

- Me’n vau dins la vila d’Agen ;

Passarèi devath sos grands aures !

Apèi me’n anirèi shel Medecin dels Paures,

Li portar de boquets e li tornar d’argent ;

Mès n’èi, mès n’èi d’escuts ! Tè ! vòs que te los compti :

Un, dus, tres, quatre, cinc !… E n’avèm d’autres, vai,

Dins ta tireta de ma mair !

Ò ! sèm tornats urós  ! aten que te zo conti !

 

E lo joine furet, tot a çò que disiá,

Tòrna parlar, sans s’apercebre

Que l’autra a tengut gemissiá :

Sabes que per l’ivèrn aguèrem tots la fièbre ;

Èrem paures, digun veniá per nos garir ;

N’aviam plus res a vendre e nos calhiá morir…

Tot d’un còp, un Mossur, dambe un risent visatge,

Intrèt, en nos cridant : – Mas bravas gents, coratge !

M’an aprés vòstre mal ; vèni per vos sauvar.

Ma mair ditz  : – N’es plus temps ; avèm tot mes en gatge ;

Los remèdis son shèrs ;  podèm plus ne’n crompar ;

A pena avèm, Mossur, per un brigalh de pan !

Lo Mossur fremisquèt e venguèt triste, triste ;

Zo vesiái, car al lièit n’aviam plus de ridèus…

A ! rishes  ! s’acridèt ; apèi s’apròisha viste,

E presenta a ma mair cinc grands escuts tot nèus ;

- Paura femna, sofrètz qu’un amic vos assiste !

Perqué rogir ! prenètz ! e quand trabalharetz,

Se podètz, me zo tornaretz.

E ma mair zo prenguèt ; e tot cambièt dins gaire ;

E los soènhs del Mossur, son parlar consolaire,

E de son baume quauques glops,

Fasquèran un miracle e garisquèrem tots ;

E dumpèi tot nos ritz coma las flors novèlas ;

Ma mair, mos frairs e jo trabalham ; lo Mossur

Nos a portat bonur coma las irondèlas ;

Ò  ! mès ganham d’argent ! mès sèm urós !… e tu ?

 

- E jo, plori  ! jo me tormenti !

Lo malur de shes tu s’es mudat shes nosauts ;

Avèm nòstre pair plan malaud ;

Que se desfai  ! que sofra ! Ò ! vai morir, zo senti,

S’aquel brave Mossur que sap ta bien garir

No vèn pas lèu lo secorir !

- Paura Isabelon ! qué te planhi !

E jo que risiái tant ; vai, vèna, t’acompanhi ;

Correm shel medecin ; no plores plus, vendrà ;

Quita tot pels paurets qu’a sa bontat se físan ;

Tabé n’es pas rishe, ça dísan ;

Mès lo bon Diu lo benirà !

 

E las filhas, per lòrs, pus viste caminèran ;

Lèu lo camin fusquèt flambat ;

E quand devath nòstres aures passèran,

Totas duás baishavan lo cap.

Dins nòstra vila, anfin, pel Pont-Long son intradas ;

Mès prèp de Jacopins, ras d’un ostal, qu’an vist ?

De Prèstes ! una crotz ! càntan De Profundis !

Las filhas s’avànçan trobladas ;

Una surtot fremís e trambla coma un junc ;

Un mòrt !… Pensa a son pair… ò pensadas cruèlas !

Viste, s’apròisha de quauqu’un :

Cèrqui Mossur Durand ! ont rèsta, Domaisèlas ?

E ! mon Diu ! lo vaquí que sòrt !

En efèt, aquò’s el, el que sortiá… mès mòrt ;

Mòrt, encaishat, entre quatre candèlas ;

Escortat dels paurets que l’auràn plus jamai ;

E darrèr son grand dòl, que dins nòstras carrèras

Fasquèt tombar larmas amèras,

I aguèt duás pauretas de mai !

 

26 décembre 2017

L’Agraula e lo Renard

Classé dans : Literatura — Lo Sarmoneir @ 10 h 51 min

Botat en alexandrins en gascon garonés per Gabriel Balloux

 

Una Agraula jocada sus un casse besson,

Tenèva dens son bèc un deliciós hormatge.

Un Renard que passèva, alecat per l’audor,

Li tengut apuprès ‘queth bonicòt lengatge :

Adishatz, vos saludi, madama de l’ausèra,

Coma ètz polida, amèi coma me sémblatz bèra !

Vos pòdi assolidar que se vòste ramatge

Arriba a la hautor de vòste bròi plumatge,

Ètz coma lo fenix au mièi deus talhadís.

En ‘queths fins mòts l’Agraula còp sec s’esberís,

E per a son flataire sa votz hèser véser,

Dubre son large bèc, e ne’n tomba la presa.

Lo Renard la sapís apui simplament ditz :

Aqueth qu’hèi lo foita-minana ne’n patís

Perque viu au despens de lo que l’encoratja.

Cresi qu’aquera leçon vau bien un hormatge !

L’Agraula, vergonhosa, shens taplan tròp se plànher

Jurèt, mès un pauc tard, que seré mens conhanha !

 

 

Une Agraoule joucade sus ün casse bessoun

Ténèoue dén soun bèc ün délicious ourmatye.

Ün Rénart qué passèoue, alécat per l’aoudou,

Li téngut apuprès quét bounicot léngatye :

Adichats, bous saludi, madame dé l’aouzère,

Coum’èts poulide, amèy coume mé sémbleuts bère !

Bous pody’assoulida qué sé boste ramatye

Arribe a la aoutou dé boste broy plumatye,

Èts coume lou fénix aou mièy dous tailladis.

En qués fïns mots l’Agraoule cotsec s’esberis,

E per a soun flatayre sa bouts èze béze,

Dubre soun large bèc, é n’én toumbe la préze.

Lou Rénart la sapis apuy sïmplemén dis :

Aquét qu’èy lou fouyte-minane n’én patis

Perqué bïou  aou despén dé lou qué l’éncouratye.

Crézi qu’aquére lessoun baou bién ün ourmatye !

L’Agraoule, bergougnouze, chén taplan trop sé plagne

Jurèt, mès ün paou tart, qué seré mén cougnagne !

 

16 décembre 2017

Lou sac dé sucre (counte dé Nadaou)

Classé dans : Literatura,Tradicions populàrias — Lo Sarmoneir @ 12 h 04 min

D’après un conte de l’Aranés Tònho Castet ; traduït en gascon garonés, a la mòda patoasanta pr’un còp.

 

Dén cate-bin-dèts ans su l’esquiye, la sur Jacinte dé la coungrégacioun dé lés Pétites Surs dous Praoubes, ère la pu bieille sur de l’asile.

N’én abèoue bis dé lés grises per fin de poudé bailla a minja cade joun a la soassanténe de bieils praoubes qué damourèouen déns un asile a trés kiloumètres én duore dé la bile. Core lou pan manquèoue pa, troubèouen lou frico de manque.

Per aco s’én dabut pa brigue core la may superioure li dichut :

-Sur Jacinte, aqueste sémane, core angrats èze la queste én bile, assagerats d’aougé sustout sucre.

Jacinte s’aoucupèoue d’ana damanda l’aoumoyne déns lous oustaous dé la bile. S’én sourtioue rédde bién, dén soun èr fragile, a mitat cruchide é dén aquét sourrize inoucén qué pourtèoue toutchyoun dessinat su lou bisatchye, touquèoue lous cos é dubrioue lous porte-mounédes dé lés géns.

-Sénou, éngan, countugnèt la may supérioure, per Nadaou pouyran pa èze lous coucouns prous ancièns, perqué a la couzine y a pa mèy un quite grun dé sucre.

-Soun ta gourmans lous biéils…, ce dichut Jacinte, qué faou un patoc dé sucre. Bou’n dàouit pa, ma may, aouran dé sucre.

Jacinte azèoue toutchyoun counfiénce a la proubidénce per atégne ço qué li ère dé bézoun é, coume lous aoutes cops, damandèt aduje a l’imtachye dé sén Jaousét qu’i abèoue a l’éntrade dé l’asile. Boutèt aous pès dou sén une boèyte bouyte per qué s’abizèssi que lou sucre ère dé bézoun.

Lou praoube sén abèoue adujat Jacinte mèy d’un cop, coume lou darrèy cop core la may supérioure, per la bézite dé Nadaou dou mayre, li damandèt qué la mayriye estalèssi un arrès dé bus daouan l’asile. Ataou lous biéils pouyrén préne lou bus é s’én ana sé perména per la bile.

Jacinte, qu’abèoue mèy counfiénce a sén Jaousét qu’aou mayre, placèt un boucin dé cartoun dén la figure jaoune dou bus aous pès dé l’imatchye tout én li damandan aduje.

Qu’èsti per l’interbencioun dou sén, per la gestioun dou mayre ou a caouse dé la proutsimitat dé lés életsiouns, s’i escazut que lou mayre bastit un nouèt arrès dé bus daouan l’asile.

La sur dichèt l’afa dou sucre dén lés mans dou sén é s’én angut cuille lés figurines qué placerén dén la grépi coume cade angnade.

Èren a mitat décémbre, a une sémane dé couménsa la sazoun dé l’iouèrn, l’abén ère bingut dén la tourrade é co mourdioue rédde. Mème dén la quite capuche, lous gans mèy l’écharpe, poudèouen pa ana per lés ruoues chén grénguilla dé frit.

Prudénce é Aoudéte entrèren dén lou darrèy gran supermarcat qu’i abèoue én sourtin dé la bilote aouan dé passa la termière. D’une part per s’escalouri, d’aoute part per èze lés darrèyres croumpes.

Passèren per lou rayoun dou burre, dous ourmatchyes, dous camajots, dou choucoulat, dous béoues é arribèren dén lou cugn dou sucre.

-Guèyte, ce dichut Prudénce, athyi bénden lou sucre per sacs én promo !

-E bé cos mèy boun marcat per sacs, ce dichut Aoudéte, mè nou’n faou pa tan qu’aco.

-Sabi so qu’aran, tè , ce dichut Prudénce, croumperan lou sac apuy n’én pourteran a l’asile dé lés Pétites Surs dous Praoubes.

Cade an aoutourn dé Nadaou, Prudénce é Aoudéte bezitèouen l’asile qu’ère én duore dé la bile per lézi pourta caoucarrés. N’y abèouen pa brigue dé parén, mès admirèouen lou gran trabail qu’èzen aquéres fames débouades dén lous biéils qué soun dén lou queytiouèy. Mèy qué sos, lézi pourtèouen minja, douçous, rébistes qu’abèouen déja lugides, etc. Tout aco, lés bounes fames n’én proufitèouen.

Lou léndouman, Prudénce é Aoudéte s’én anguren enta l’asile per pourta tout aco coume cade angnade, amèy lou sac dé sucre.

Core mijourn passat é taplan core pa la boune ore per lés bézites, qué touts èren encoentats, aprestan lou dina dous biéils.

Per tan qué tustèssin mèy d’un cop, digun lés aouzit é lézi dubrit. Labéts dichèren lou sac dé sucre apouyat aous pès d’un imatchye dé sén Jaousét qu’ère a l’éntrade, é s’én anguren.

Core s’én anèouen, Aoudéte s’abisèt qu’aous pès dou sén y abèoue une bouèyte bouyte.

Boun Nadaou !

31 août 2017

Mon pair auré dit (tèxte en patoàs de Ladau)

Classé dans : Entre Duas Mars,Literatura — Lo Sarmoneir @ 12 h 45 min

Per hèser l’istorique, ne podèvan pas milhor causir que la vielha comuna de Ladau, dens lo comtat de Benauja. ‘Quò’s un bèth e rishe  país, tot possa verd e bròi, la vinha, lo blat e les fruits i vènen a l’aise. Cadun i troba son bonur, fau díser tabé que lo paisan es valent, qu’aima la tèrra, que s’i estaca, que n’a pas pòur de s’eishinar devath la pluja o au sorelh, que n’a pas l’abituda de se plànher tabé, mème si ses afars devènen shaque jorn mèi mauaisits ; que les afars ne màrshan pas, que tot se’n vai de guingòi. No, ne se plànhen pas, mès si mes vielhs revenèvan, serén sans dotte estonats de véser coma lo monde vai ; l’electricitat a remplaçat les candèlas a petròle e a rosina, que per se desplaçar fau una voatura de cent shibaus per hèser quatre-vint a l’òra. Mès tabé, coma serén estomacats de véser lo petit de morala, los crimes e los vòls son de mòda que per quauques sòs un drollat de 15 ans vos escana o vos trenca la ganurla.

Dens les familhas n’i a pas mèi d’autoritat, les vielhs ne son pas mèi respectats, n’i a pas mèi de consciença dens los afars ; disen que ‘quò es la logica !

Ne crésen pas mèi a res, ni au bon Diu ni au Diable. Les gents n’an pas mèi d’espoars, prénen lo monde coma vèn e se’n acomòdan coma pòden. Tabé a Ladau sàben que pòden comptar demb nòsta tèrra, demb nòsta vinha qu’es una bona goiata, bon-an, mal-an nos prodiga de bèths e bons rasims. Lo vin es lo melhor que tròban, ses qualitats son sublimas. De la taula des Dius es dinhe.

Amic, perdona-me si m’arriba de gasconar de travèrs e d’escorshar tes aurelhas demb mon patoàs, mès coma disèva mon pair,  »atrapa qui pòt ».

Vòste Enric

17 janvier 2017

Técherèy la téle dé tous mots

Classé dans : Alhors,Literatura — Lo Sarmoneir @ 19 h 08 min

Traduccioun dou pouème d’Eric NOWAK, I tesserè la tèle de tés mots (2009)

Técherèy la téle dé tous mots,
Per pa qué siqui dit
Qué nous soun teysuts.
Per pa qué siqui dit
Qu’an aoujut lou darrèy mot,
Per pa qué siqui dit
Qué ma léngue es morte,
Per pa qué siqui dit
Qué l’an tuouade,
Per pa qué siqui dit
Qué ma léngue sèrt a rés,
Per pa qué siqui dit
Qué l’an tapouade.
Per tout aco, léngue d’aci,
Té pénserèy,
Té parlerèy,
T’escriourèy,
T’imprimerèy,
Arèy dé pilots dén tous mots,
E dé quéts pilots, d’escrits.
Arèy dé règues dén toun barèyt,
E dén quéres règues, samiyerèy ta grane.
Arèy dé règues dén mous récuils,
E dén quéts récuils, samiyerèy toun ame.
Técherèy la téle dé tous mots,
N’én arèy une téle d’iragnade,
Qué séra coume aoutan dé ligans éntre lés géns.
I pindanguerèy grumilles dé rousade d’a noste,
Mèy lugréjantes qué pèrles dé Tuamotu.
Té broderèy d’iou dé séde,
D’or é d’argén éntremeylats.
T’arèy rèy dous mots,
Rèy dé lés léngues.
Té dirèy,
Té criderèy,
Té sisclerèy,
Té plourerèy,
Té bramerèy,
Su la fine uille dé papèy,
Su lou cartoun escu,
Su lou plastre dous murs,
Su la pèyre graouade,
A l’éncre négre,
A l’éncre rouge,
Illustrerèy dé mots lés irèyes dous omes,
Lés émbéges dé lés géns,
Lou plasé dé la carn,
La poou dou queytiouèy.
Escarraougnerèy dé mots
Lés termières éntre pays,
Lous barbelats éntre lés géns,
Lou brin dous dious,
La pègueriye dous omes,
Per fin qué lous mots siquin libres,
Coume lés géns.
Per fin qué les géns siquin libres,
Coume ma léngue.
Soulide qué séra soun darrèy crit.
Aco séré bién estounan
Qu’estussi lou darrèy
Qué crideran lés géns d’atyi.

12345...7
 

Luxeetvolupte |
Actuel |
Newyorkcity2012 |
Unblog.fr | Créer un blog | Annuaire | Signaler un abus | Insidelayers
| Lanouvelleperspective
| love star