LOU SARMOUNEY / LE JHACASSOUS

18 novembre 2018

Duas recèttas de còcs

Classé dans : Cosina,Entre Duas Mars,Gravas — Lo Sarmoneir @ 12 h 05 min

« Gâteau mignon »

Recètta de Mme MERCIER, de Bagàs.

Aquesta recètta seré vielha de 150 ans !

 

Bàter 3 eus en moleta dinc a qu’èsti escraumós. Ajotar 9 culheiradas a sopa de sucre en podra e 12 de haria, miei-sacòt de levadura, mèi lo perfum que vodratz. Botar dens un mòlle bas bien burrat e hèser còser mija-òra au horn.

 

Còc bordalés a l’aniseta

Trobat dens un libre.

 

3 eus, 200 g de sucre, 200 g de haria, 2 taças d’òli, 2 taças de lèit, pèth de citron raspada, 1/2 taça d’aniseta, 1 sacòt de levadura.

 

Separar los blancs deus ros d’eus. Trabalhar los ros demb lo sucre. Ajotar pauc a pauc, alternativament, l’òli e la haria. Apui ajotar lo lèit, lo citron, l’aniseta. Acabar la pasta en i barrejant la levadura. Tornejar vigorosament. Bàter los blancs en nèutz fèrma e los ajotar a la pasta. Versar dens un mòlle a mancat untat de 25 cm de diamètre e botar còser còp sec au horn pendent 45 min.

16 août 2018

Canti Nadau (cançon de Guy DULAU)

Classé dans : Literatura,Musica e cançons,Vasadés — Lo Sarmoneir @ 14 h 48 min

dulau

23 juillet 2018

Un pauc de toponimia borguinhona

Classé dans : Alhurs,Lingüistica,Paisatge - geografia — Lo Sarmoneir @ 18 h 55 min

Sàbetz que damòri en Borgonha adara. Lavetz clinam-nos sus la toponimia d’achí e traduïsem-la en gascon.

L’Aige des Prés : diu estar coma lo vielh mòt age « sèga », de l’ancian francic *hagja.

Bois du Dafoy : lo dehés o vedat (alhors : lo devés). En vielh francés : defois.

La Bouloye : lo bedorar, lòc ont póssan los bedoths o bòis blancs.

La Chanoie : lo bòsc de casses.

La Cras : lo lòc peirós (cf. craie ; tabé crâ en angevin).

Les Essarts : los treitins, les artigas.

Les Fontenottes : ‘quò’s aisit ! Aquò correspond a nòstas Honticas, Hontinas, Hontetas, Hontanilhas…

La Grande Chartre : en vielh francés ‘quò’s una carta « charte », probable qu’i avè achí una granda proprietat monacala.

Les Grandes Varennes, la Varennotte : pòt designar lo sòu d’una ribèira, mès tabé una tèrra prauba.

Les Grésilles, Grésillot : lòc peirós.

Les Herbues, les Herbuottes : son belèu de pradas. Mès a Montbéliard, una arbue èra una tèrra fòrta (deu latin *albuca, cf. aubue dens l’oèst de la França, o la comuna d’Albuga en Perigòrd).

Les Lavières : lòcs ont i a de laves, tant vau díser de lausas (pèiras platas).

Le Meix : lo maine, la bòrda.

La Mouille : correspond ad una rolha.

Mont Afrique : ‘quò’s un plèir que se masta a 600 m, donc 250 m au dessús de l’agglomeracion dijonesa. La legenda ditz qu’auré un rapòrt demb de legions romanas compausadas d’Africans, mès sivant Beaulieu, vingré d’anfractum « a la horquèira de dus camins » o d’apricus « a la rajada ». Personalament, la darrèira ipotèsa me sembla la milhora.

Les Nézillottes : en borguinhon, una neuzille es una auglana (= nosilha dens certèns dialèctes d’òc).

Les Nœuillés : los noguèirs, fòrt probable.

La Noue : la nausa (prada marescatjosa, maresc).

Le Pâquier : lo pastenc.

Le Pommeroy : vergèir de pomèirs.

Les Rouvrais : lòcs ont póssan los casses. Som taplan au mitan d’un massiu boscat dominat per los casses blancs, mès pòt estar que lo casse blanc augi pas lo mème nom que lo casse « chêne pédonculé » o que lo casse negre « chêne rouvre ».

Saussis Barrat : lòc ont póssan los sauses. Mès aqueth barrat sòna bien gascon ! Solide, lo vèrbe barrer exista bien en oïl mès sabi pas s’es barra(t) au participe passat. Belèu que ‘quò’s simplament un patronime.

Le Tremblois, le Trembloy, les Tremblées : la tremblè(i)ra, lòc ont póssan los trembles o trems.

Les Vernes : los vèrns.

La Verpillère : diu estar coma una voupèira, vielh mòt per una renardèira, lòc ont i a de renards, perque tròbam en vielh francés lo mòt verpil (a Nevers).

18 juin 2018

A propos de la boulbène

Classé dans : geografia,Lingüistica — Lo Sarmoneir @ 23 h 29 min

Je m’apprêtais à écrire un article sur le terme BOULBÈNE lorsque j’ai vu que Robert Geuljans l’avait déjà fait, avec des explications fort intéressantes. Voici donc le lien :

http://www.etymologie-occitane.fr/2015/07/bolbena-boulbene/

Il manque la notion de  »bouvée » que j’avais trouvée chez Féret dans l’est de la Gironde, francisation du gascon bobea.

Je me bornerai donc à faire remarquer que les boulbènes sont qualifiées de molasses en Français.

Voici deux cartes, la première montrant à peu près la répartition des boulbènes (de l’Oligocène), la seconde montrant les zones molassiques de façon plus large. Les deux zones sont séparées par les reliefs calcaires du pays de Serres et par la pointe du plateau landais.

molasses_oligocene

 

molasses

 

31 mai 2018

En Bourdalés bîouem bién coume faou

Classé dans : Gravas,Musica e cançons — Lo Sarmoneir @ 23 h 44 min

Vèni d’inventar aquera petita cançon tota simpla e tota pegòta, aisida a cantar sus l’èrt deu rondèu deus Docs (que ne’n pòdetz trobar la particion sus  : http://baladoucs.pagesperso-orange.fr/)

 

En Bourdalés bîouem bién coume faou / Am lou bïn dé Graoues

Lou dou Médoc é lou dé Sénte-Crouts  / Dédén nostes caoues

 

1 – Aou printén cor’a plawut / A la soureillade

Bam massa lés baraganes / Pr’èze la pascade

2- En estïou dén lou Cernés / Lou pifre trénis

Su lés tuques, dén la ribeyre / Lou soureil luzis

3- En aoutone lés paloumes / Pàssen a brassats

E lous céps débat lous casses / Poùssen, estujats

4- En iouèrn dén lou mourdit / Bay falé pouda

Core cante lou roupit / Y a dé boy a séga

 

 

18 mai 2018

Lo cant deras losèras

Classé dans : Alhurs,Istòria,Musica e cançons,Tradicions populàrias — Lo Sarmoneir @ 22 h 47 min

‘Quò’s un cant bigordan (paraulas Daniel CASTEYDE) que ma mair m’a hèit descobrir, e lo tròbi bròi.  Vachiu donc les paraulas, mèi la particion (1ra votz) qu’èi transcrivuda.

 

L’amiada(1) qu’ei cajuda ath mei deu bèth humèr

Dab pinças e martèths qu’an hèit beròis lavats(2)

Cargats sus vagonets, devath eras mosquèras(3)

Dab un aprimader(4), comunas(5) que hasèn

 

Un car que’n calè hèr ‘tà ganhar la jornada

Eth ser, que devaràvan a hoec peths cascalhèrs(6)

De l’auba entà l’escur, tot dia tribalhàvan

Atau que s’acabava lo dia deths losèrs(7)

 

Mes no n’i a pas mès losèrs !

 

A l’escur se’n tornàvan, negres com carboèrs

D’un pas lord e pesant, per un beròi sendèth

Amassant drin de lenha, ‘tà hèr cauhar la sopa

Drin de vin a la bota, puish se’n anàvan en lhèt

 

Lo dimenge ‘tà grand-missa, que’s calè preparar

La camisa plan lissa, estats(!) beròi rasats

Ath bèth som deu solèr, lavetz que s’atraçàvan

E achiu que cantàvan dab mossur lo curé

 

Mes no n’i a pas mès losèrs !

 

Eth dia de la hèsta, en petit ostalet

Quauquas taças de vin, se’n hicàvan a cantar

Cantàvan la misèra, aquera puta de guèrra

Qui hè morir los joens, qui hè crebar la tèrra

 

Qüand boha lo vent d’abòr qui hè volar las hoelhas

Enteni quauques còps darrèr los cascalhèrs

La cançon d’aqueths òmis qu’èran de Vathsurguèra

La cançon deu país, lo cant de las losèras

 

(1) Amiada : pan de ròca

(2) Lavats : pèiras platas

(3) Mosquèras : hilats contra les moscas

(4) Aprimader : utís per talhar la pèira

(5) Comunas : lausas comunas

(6) Cascalhèrs : baishadas calhavosas

(7) Losèrs : fabricants de lausas (ardoesas)

Lo cant deras losèras

30 mars 2018

Chêne et hêtre en cartes

Classé dans : Lingüistica — Lo Sarmoneir @ 22 h 28 min

Bous èy agaillat aci débat dues (énfïn, cate !) cartes qué mòtyen lous noums d’aquéts dus aoubres siban l’ALF, apuy la loucalisacioun siban Geopatronyme dous patrounimes qu’y soun ligats.

Nouterats qué haian y es pa, l’ALF estén trop récén é dém une trame trop large.

 

chêne hetre

19 mars 2018

Landirans : illustracion flagranta de l’occitan desterritorialisat

Classé dans : Gravas,Lanas,Lingüistica,OPINION — Lo Sarmoneir @ 21 h 44 min

Anuit, sui tombat sus aquò, en preambule a la monografia – per alhors interessenta, sonque l’estudi toponimic qu’es prampó aproximatiu – consacrada a Landirans. Que lo diable m’escapiti se lo gardolèir que ne’n es l’autor sap parlar gascon o occitan !!! Se vei deu prumèir còp qu’angut quèrre tau mòt sus Panoccitan, tau mòt sus un diccionari gascon, etc. Disi a tengut que l’occitan desterritorialisat sèrv pas a res : amics occitanistas, ne’n am achí la pròva ! Mès qué lesi auré costat d’anar damandar aus vielhs de Bruc e Brana (a Guilhòs, borg vesin de Landirans) ; son originaris deu vesiat o au mens d’entà Sòre e Sent Sefrian !

Volèvi pas mèi publicar arrés atau, mès l’afar es tròp gròs, apui Landirans es a costat de shas jo, dens lo Cernés qu’es lo país de mos aujons.

A) Lo tèxte recopiat exactament :

 

Legidor “mon amic”

 

Es dens lo langatge de los(1) nòstres aujòls qu’am lo plaser de parar(2) aqueste obratge, que conte la via de lo(1) nòstre vilatge e de sos estatjants, au long de los(1) sègles escolats.

Dab l’ajuda de mantuns Landiranès e los documents trobats dens nòstras familhas completats per la consultason(3) de las arquivas parroquialas e deus estrachs de las cedas(4) de l’estat civil de la nòstra comuna, confortats per los estrachs e las arquivas deu diocès e deu despartament.

Aqueste libre a poscut véser lo jorn apuèi(5) un temps pro long. Se comporta deus desbrembs desvolontaris voletz(6) plan nos desencusar.

Las divèrsas retrachas qu’acompanhan los tèstes vos perméteran d’imaginar la via d’autes cops dens ua França rurala nonletrada, alonhada de las classas privilegiadas.

Las legendas en quauque cops desnaturat la vertadièra istoria de nòstres ancessors. Qu’oram(4) qu’aqueste obratge troba(7) un bon acuèlh au prèp de nòstres compatriots ancians navèths de nostra comuna e deus environs véser(8) encafa mei luènh.

B) Comentaris selectius

(1) Tot occitanofòne sap que de + lo(s) se contràctan.

(2) Sui solide qu’escrivúren ‘présenter’  e que causíren aqueth mòt dens los resultats de la recèrca. Mès parar s’emplega dens lo sens concret (parar lo quiu, los braç, un libre = mochar lo quiu, alongar/ténder los braç, balhar/mochar un libre demb la man).

(3) Panoccitanisme…

(4) ??????

(5) Sabi pas se pòt s’utilisar coma prepausicion.

(6) Voletz/vòletz/volètz es ‘vous voulez’ ; fau utilisar lo subjonctiu ! (‘veuillez’) Donc : volgatz, se vòlen escríver en lengadocian estandard.

(7) Subjonctiu : tròbe.

(8) Raaaaaaa en francés ‘voire’ es pas ‘voir’… I a pas nat occitanofòne que dirà véser per ‘voire’ !!!! A pas res a… véser !

C) Prepausicion de tèxte en gascon locau

Lector mon amic

Aquò’s dens lo lengatge de nòstes davancièrs/aujons qu’am lo plaser de presentar aqueste obratge, que conta la via de nòste vilatge e de sos abitants, capvath los siègles passats.

Damb l’ajuda de mantun Landiranés e deus documents trobats dens nòstas familhas completats per la consultacion de les arshivas parropialas (deus arquius parropiaus) e deus extrèits deus registres d’estat civiu de la comuna, confortats per les arshivas (los arquius) deu diocèse (diocèsi) e deu departament.

Aqueste libre a poscut espelir après un temps pro long. S’i acàben quauques oblits, vúlhitz no’n excusar.

Los diferents extrèits(?) qu’acompànhan los tèxtes vos permetràn d’imaginar la via d’autes còps dens una França rurala illetrada, alunhada de les classas privilegiadas.

Les legendas an quauque còp desnaturat la vraia istòria de nòstes davancièrs. Espèram qu’aqueste obratge trobarà un bon aculh auprès de nòstes compatriòtas vielhs e navèths/novèths de nòsta comuna e deu vesiat, amèi enqüèra pus lunh.

-

Lettou moun amic

Acos dén lou lengatye dé nostes daouanciès/aoujouns qu’am lou plasé dé présénta aquest’oubratye, qué counte la biye dé noste bilatye é dé sous abitans, cabat lous siègles passats.

Dam l’ajude dé mantun Landiranés é dous doucuméns troubats dén nostes familles coumplétats per la counsultacioun dé lés archioues parroupiales (dous arquious parroupiaous) é dous estrèyts dous régistres d’estat cibiou dé la coumune, counfourtats per lés archioues (lous arquious) dou dioucèse (dioucèsi) é dou départemén.

Aqueste libre a pouscut espéli après un tém prou loung. S’i acaben caouques oublits, büillits noun escusa.

Lous diféréns estrèyts(?) qu’acoumpagnen lous tèxtes bous permétran d’imagina la biye d’aoutes cops déns une France rurale illétrade, alugnade dé lés classes pribilégiades.

Lés légéndes an caouque cop desnaturat la braye istòri dé nostes daouanciès. Espèreum qu’aquest’oubratye troubera um boun acuil aouprès dé nostes coumpatriotes biéils é naouèts/nouèts dé noste coumune é dou bésiat, amèy éncouère pu lugn.

21 février 2018

Histoires en patois de Benauges (par Jeannot BERTIN, Escoussans)

Classé dans : Literatura,Tradicions populàrias,Umor — Lo Sarmoneir @ 14 h 37 min

patois1 patois2 patois3

15 février 2018

Les tres ròsas (Brujols)

Classé dans : Gravas,Literatura,Medòc — Lo Sarmoneir @ 10 h 58 min

Sur un rosèir tres ròsas blancas

Pendilhàvan a les balancas.

La Vièrja vèn lo veire, i dèi

A la dòna dau jardinèir :

‘Minhona, baucòp t’aimerèi,

Dèisha les ròsas au rosèir’

La prauba mair au cimetèire

Repausa devath una pèira ;

Prit una ròsa e li portèt.

La Vièrja vengut e cridèt :

‘Hilheta, si tornas pas mèi,

Dèisha les ròsas au rosèir’

Tomba la fèsta de la Vièrja,

Ne’n pren una auta avèque un cièrge ;

Per parar l’autar mau ne crei.

La Vièrja revèn e li dèi :

‘Pichona, te perdonerèi

Dèisha la darrèira au rosèir’

Pus tard, passa un galant. La dòna

Pica la troasièma e li dòna.

La Vièrja ne vengut pas mèi

Veire ni dòna ni rosèir.

12345...18
 

Luxeetvolupte |
Actuel |
Newyorkcity2012 |
Unblog.fr | Créer un blog | Annuaire | Signaler un abus | Insidelayers
| Lanouvelleperspective
| love star