LOU SARMOUNEY / LE JHACASSOUS

1 février 2014

Sui pas racista

Classé dans : Biologia-genetica,OPINION,Sociologia — Lo Sarmoneir @ 10 h 12 min

Sui treitat de racista e cibèr-lynchat sus Jornalet perceque disi que les raças existan dens nòsta espèça coma dens n’impòrta la quala. Jo, descendent entr’auts d’Aragonés, de Catalans, d’esclaves negres, de Vietnamians, jo qu’èi un amic deus milhors qu’es mexican, sui treitat de racista perceque disi que los individuts de l’espèça Homo sapiens subsp. sapiens son pas tots identics morfologicament, que son repartits en diferents gropes morfologics. L’existença d’aqueths gropes es diguda a l’alunhament genetic e a la preferença reproductiva ; coma en çò de cada espèça, i a des barralhas naturalas  (mar, montanha, …) qu’empachan un brassatge complet. Sòf que, dens nòsta espèça, i a pas de vrai isolament e ‘quò’s pr’aquò que pòdem pas destingar de sos-espèças mès sonque de varietats (o « raças »). Lo mestissatge es donc possible. Se lo mestissatge èra totau, i auré pas mèi de « raças », mès coma la reproduccion es preferenciala –per de simplas rasons geograficas : la probabilitat d’auger un mainatge demb quauqu’un de la mèma region es egau la mèi granda !–, les « raças » subsistan.

N’èi jamèi dit qu’i a de raças superioras, o que lo mestissatge es un mau per nòsta cultura d’Euròpa ! Au contrari ! Sui pas contra l’immigracion tanpauc ! Mès m’agrada pas tanpauc lo politicament corrècte : lo mòt « raça » es tabó per nòsta espèça. E ben non, sui desolat, som una espèça coma una auta, briga superiora deu punt de vista deu fonccionament evolutiu ; am, pus o mens, quate raças (europeana, negra africana, aborigèna, amerindiana) que se valen, demb de sos-varietats. E lur existença pòt se verifiar, cresi, per l’analisa de certèns mercaires genetics coma lo grope sanguin o auts.

10 janvier 2014

Cinemà e rescauhament climatic

Classé dans : ACTUALITATS,Au hiu deus jorns,Ecologia, natura,OPINION — Lo Sarmoneir @ 10 h 51 min

I a pauc de temps, èi gueitat quauques films americans, e ‘quò’s amusant de véser coma se semblèvan. N’i’n avèva un que parlèva d’un evenement meteorologic a granda escala que caperèva los Estats-Units de neveja. Epui n’en son passats dus deu mème tipe : un demb des mini-tornadas que fenissèvan per desvastar pus o mens New York ; un demb des scientifics qu’hasèvan des experienças que causèvan des ventenas morturèiras. Remerquèri tanben qu’i avèva des punts comuns : un cople d’eròis, la quarantena, dont aumens un meteorològue ; un cople de junes. Bien solide, i a  tot un flòc d’explicacions mitat-scientificas alarmistas. E, solide, a la fin, tot fenís per s’arrenjar (inutile d’au precisar !). Me damandi donc s’aqueths films sèrven pas a çò que los Estats-Units s’hèsin perdonar d’estar los mèi grands rescauhaires de la planèta. A mens que sichi una faiçon de se fóter deu rescauhament  climatic. Mès en tot cas, lo problèma es que fòrt de gents pòden créser a les colhonadas que nos contan dens ‘queths films. Fau pas barrejar climatologia e meteorologia. La prumèira sciença concèrna des evenements que se desrotlan sus una longa escala temporala (milèirs, milions d’annadas) ; la segonda concèrna una escala corta (jorns, annada). Lo rescauhament climatic es un fenomène a tròp granda escala per n’en auger paur cada jorn. Epui, mème s’es fòrtament correlat demb l’aumentacion de les concentracions en CO2 d’origina antropica, nada liga de causa ad efèit es desmontrada. L’alternança deus atges glaciaris e interglaciaris n’èra pas  divuda a la pollucion ! E, coma disèva un de mons pròfs, quò’s pas perce que la talha deus malhòts de banh a demingat en mème temps que l’atmosfèra s’es rescauhada qu’i a una liga de causa ad efèit entre los dus !

28 novembre 2013

Jorn de match a Bordèu

Classé dans : ACTUALITATS,Au hiu deus jorns,OPINION — Lo Sarmoneir @ 19 h 53 min

Desser a nau òras, i a un match Bordèu-Frankfürt a l’estade de l’Escura*. I avèva donc un tropèth d’Alemands vestits d’irange que bramèvan – qué disi, que s’escarraquèvan – a plenh canèth, e que chuquèvan bièrras tot lo tantòst. Au solide, a la brolha, comencèt a i auger barsalh. Èran 12 000 e arribèvan a braçats de la plaça de la Victoèra. Falut donc desviar lo tragèit deu bus. Autament dit, aqueths satres pegalhàs de suportaires hèsen cagar les bravas gents dinc a desorganisar lo hilat de transpòrt d’una vila – e una vila estrangèira, amèi d’aquò ! –, e aquò per qué ? Per anar véser un match.

 

Ah, los esportius professionaus ! Quòra pensi a la paga exorbitanta que diu tocar aqueth praube garinhòu de Ribéry… deu temps que gents demb talent, demb inteligença, se retròban au chaumatge o pagats una misèra. E quòra pensi qu’i a 12 000 beaufs alemands pr’anar dincas a Bordèu, e pagar car, per los véser s’essanjar un balon. E, entremitan aqueths admirators deus bròis esportius, diu i auger un brave pilòt de chaumaires non ?

 

Bien solide, sui pas contre les manifestacions. Ni contra los petits clubs de campanha. Mès los esportius professionaus, aimi mèi los inhorar prihontament ! Enfin….. tant que les bravas gents son pas tròp destrauviadas dens lurs aucupacions e lurs tragèits !

 

 

* pas «Chaban-Delmas» : lo culte de la personalitat, non mercís !

Quauques mòts sus l’eutanasia

Classé dans : ACTUALITATS,Au hiu deus jorns,OPINION — Lo Sarmoneir @ 14 h 04 min

Estant ad escotar una emission radiò sus la legalisacion de l’eutanasia, vau n’en díser quauques mòts achí.

Sui favorable a la legalisacion de l’eutanasia. A condicion, au segur, que lo pacient ec damandi. Mon argumentacion es fòrt simpla : perqué oblijar quauqu’un a contunhar a víver quòra sa mòrt es inexorabla e pròisha ? Viri un vielh con menhar son can au veterinari per que lo fissi quòra avèva sonque la ronha ; e los veterinaris prepausan eths-mèmes l’eutanasia quòra l’animaut sofre. Perqué seré pas parelh per nosauts ? Am tendença ad aublidar que som sonqu’animauts, que sófrem coma eths.

N’i'n a que presentan la via coma quauquarren de tan preciós que pòdem pas damandar a morir atau. Se lo medecin ec decida, ‘quò’s un aut desbat, mès s’ec demàndam nosauts-mèmes… !

N’i'n a tanben qu’an paur que la legalisacion de l’eutanasia possi certèns a se suïcidar quòra serén sonque despressius, malauds mentaus,… Mès aquò diuré s’hèser sonqu’en mitan medicalisat dens lo cas de malausias incurablas.

14 novembre 2013

11 de novembre

Classé dans : ACTUALITATS,Au hiu deus jorns,OPINION — Lo Sarmoneir @ 17 h 29 min

11 de novembre… Desser, vesi arribar lo bus ridiculament flocat demb aqueths afrós drapèus blu-blanc-roge. Qui èra aqueth que parlèva deu blu de les bronhas hèitas per los policèirs, deu roge deu sang que los praubes gus voitèren per defénder interèsts que n’èran pas lurs… ?

11 de novembre, coma 8 de mai e autas datas guerrèiras – lo 14 de julhet n’en es, au solide –, disen que son commemorats per que les junas generacions n’aublidin pas çò que se passèt, per que tornin pas hèser la guèrra… brèf, hèstas de patz. Mès la patz diuré estar acompanhada demb la jòia. E les ditas junas generacions, diurén s’amassar per ríser, per se rejoïr de n’estar pas dens un estat en guèrra. E ben non, a la plaça d’aquò, un arremat de vielhs, vestits d’escur e hasent lo morre, escotan musica militària pesanta e discors gaunits de patriotisme pegàs.

E qué nos repapilhan aqueths rangonèirs demb lurs paraulas crusas ? Los braves sordats que tombèren per la patria… Lo sang versat per la França… Som damorats un país libre graça ad eths… Etc. Autament dit : « bravò a los que tuan los auts perceque lesi’c damandan ». E ben non, aqueths sordats son briga mòrts per la França. Son mòrts per ren. Sonque perceque los puishents, los rishes, èran en conflit… e hòp, la praubialha au front. Son simplament victimas e pas eròis. Los eròis son los desertors, los que refusan de se bàter contra d’autas victimas deu sistèma politic, mès que se baten – shens versar sang – contra aqueths puishents.

Poirén encara díser un pilòt de causas. Dirèi simplament que la mèi bròia faiçon de morir es morir per sauvar una via e pas morir per una causa abstrèita – patria, cultura, idèia, religion… Los qu’hèsen passar les causas abstrèitas avant lo bien-èster fisic, la via, la santat, au punt de sacrificar èstes vivents, meritan d’estar fotuts en preison per refleishir sus tot aquò.

14 mai 2013

Aquò’s l’espòrt ?

Classé dans : ACTUALITATS,Au hiu deus jorns,OPINION — Lo Sarmoneir @ 20 h 31 min

Quora vésem çò que s’i passèt a l’aucasion de la victòria deu PSG, i a bien de qué se díser « lo foot, quala salop’ria » ! Precisi ma pensada : lo foot professionau, au solide ! Tot aquò’s un meishant barrejadís de manganes drogats, de margajats gaunits de sòus…. Argent, violença, racisme, talas son les valors deus beaufs e companhia que supòrtan los clubs de foot. Bien entendut, haràn los malins, mès qué hèsen a part se fóter suu canapè demb una bièrra davant un match,  e gula que gularàs… Es que s’i cresen ! Coma se lo foot, un espòrt donc un leser, èra mèi important que d’auts problèmas… Enfin bon, panem et circenses coma diré l’aut.

Se guèitatz demb quala violença se compòrtan certèns… Me damandi d’on lesi vèn. Jo, per exemple, aimi Bordèu, aimi colhonar a prepaus deus Tolzans, Biarnés, Vasadés e auts Parisièns, mès anguerí pas, egau, los escagassar sonque per aquò ! Mès bon, n’i'n a de mau « desgrossits » (mau acairats ?)

E òc, aquò’s l’espòrt !!!

7 mai 2013

Prepausicions per Bordèu

Classé dans : ACTUALITATS,Au hiu deus jorns,OPINION,Paisatge,Paisatge - geografia,Politica — Lo Sarmoneir @ 21 h 04 min

Bordèu, una vila on hèi bon víver : au pòdi díser perçò qu’i vivi (NB: rapèli que parli pas exactament lo gascon bordalés, mès lo gascon garonés perçò qu’es lo cunh on creishuri). Climat oceanic demb sons estius doç e sons ivèrns doç, e bien solide ses intersasons plujosas, que ne’n pòdem remerciar lo cèu pasque senon briga de ceps ! Aglomeracion probable pas tan dangeirosa coma Marsilha ; aumens en esvitant Grand Parc, « Aubars » e auts Quate Pavilhons, e Paludata la nuit. Per se permenar, am tot çò que fau, amèi dens la quita CUB : los quais son fòrt bien amainatjats ;  i a parcs e jardins a garròt, deu Molinat au Parc florau e de l’Ermitatge au Parc bordalés, shens aublidar Bourran o mèi Thouars. Aqueths darrèirs temps, los espaces pietonèirs an florit : cors deu Chapeau-Rouge e de l’Intendença, rua Senta-Caterina e alentorns au solide,… Quauquas plaças rapèlan les petitas vilòtas de campanha (Sta Eulalia, St Pèir, St Brunò…), d’autas son mens verdas mès tot autan agradablas (F.Lafargue, C.Jullian, Parlament,…), d’autas enfin son mèi majestuosas e an multiplas fonccions (Gambetta, Republica,…). Los quais riba dreta son tanben agradables : aubars, sauçaringas, vèrnhes, briules, frèishes, nos rapèlan que la natura a aumens autan de drets coma la vila ! E pòdem saludar damb jòia l’aviada de l’Hirondelle, lo batèu hasent la ligason entre Stalingrad, Quinconças, Shartrós e Larmont ; e la tendença a utilisar procedats respectuós de l’environament.

Bon, lo tèxte per desplegant toristic hèit, pòdi adara m’anuitar sus çò que vai pas, o aumens que poiré estar arrenjat, dens lo domène de l’amainatjament urban. Vací mes modèstas prepausicions :

* Suprimar lo trafic autò suu Pont de Pèira e dens lo cors d’Alsaça e Lorrèna. Diurén estar consacrats, amèi deu tram, sonqu’aus pietons e benlèu aus velòs. Per la seguretat, lo confòrt, la qualitat de l’èrt e la preservacion deu paisatge. Lo Pont de Pèira ganharé tanben a d’estar complantat d’aubres, tilhuus o frèishes coma vòletz !

* Una linha de tram periferica. Sabi bien qu’es briga a l’òrde deu jorn, mès me damandi se n’i'n an qu’i pensèren. Per se desplaçar, per exemple, deu campús de Talença-Pessac dinc au centre de Bèglas, fau bien comptar una brava òra ! Los Corol  an justament frequenças mendras que non pas les Lianas ; donc i a pas grand-causa per los que vòlen se desplaçar adaise d’una comuna de banlèga a l’auta….. senon la veitura : problèma !!

* Una milhora separacion trotoart/rota/tram au quate-camins cors Pasteur/cors d’Alsaça e Lorrèna. Es prampó dangeirós.

* Per los ciclistas, règlas tan estrictas coma per les autòs. ‘Quò’s pas mèi possible de mancar s’hèser shambertar per ciclistas incivics a cada traversada au pieton verd au passatge pieton cors V.Hugo en faça de la rua Leitèira !

* Una linha de bus gara <-> cors de la Sòma.

* Un desvalompament de les navetas electricas.

* Aubres a la Victòria. Mancan tanben d’ompra a Stalingrad, mès labàs, aumens, aubròts son plantats.

* Mèi de seguretat aus bòrns de les vias de tram (ex. au còrn de l’Otèl de Poliça, dens la « biscoeta » entre Palais de Justice e Mériadeck,…).

* Per la nòta d’umor : rebatijar oficialament los ponts Chaban-Delmas e François-Mitterrand « Bacalan-Bastida » e « d’Arcins ». Sàbem bien que lurs noms « locaus » an pas tot-a-fèit dispareishut, mès lo culte deus « grands » òmes aquò vai una pausa, mès bon… !

 

E dens l’ideau : lo perimètre gara -cors de la Marna -cors d’Albret -rua Nancel-Pénard -plaça Gambetta -cors G.Clemenceau -Quinconças  defendut a les veituras.

 

Veirèi s’èi encara d’autas idèias !

11 mars 2013

Problèma demb l’adopcion homo, pas lo maridatge !

Classé dans : ACTUALITATS,Au hiu deus jorns,OPINION — Lo Sarmoneir @ 19 h 53 min

Lo problèma n’es pas lo maridatge homo ! En qué pòt geinar una simpla formalitat administrativa, miladius ? Non, lo problèma es lo fèit d’auger mainatges, donc la question de l’adopcion. E malurosament, los anti-maridatge homo (mèmes se son pas tots omofòbes, Diu mercís !) barrejan les duas nocions a la tasta-a la basta, considerant que lo maridatge es forçadament destinat a l’enfantament (o a l’adopcion). Vésetz donc bien que, refusar lo maridatge homo demb los arguments « una familha ‘quò’s un pair e una mair » o mèi – argument que regiti pas totalament, encara qu’aquò se discuti – « auger dus parents deu mème sèxe es pas naturau », aquò n’es gaire rigorós.

Gueitam adara la problematica tant s’èsti complèxa de l’adopcion per un parelh homo. Imagini un dròlle, adoptat au pus june atge e que vai demandar coma hèsen los mainatges : coma s’i retrobarà se sons dus pairs o ses duas mairs li disen que fau un pair e una mair pr’hèser un mainatge ? Mès, per tant qu’èsti partatjat, sui pas de vrai contra l’adopcion homo. Prumèirament, una familha monoparentala (es entau qu’esturi eslevat) aufre au dròlle la presença d’un sol sèxe, tot parelh coma un parelh (jòc de mòts !) homo ; fadré donc interdíser qu’i aujussi familhas monoparentalas ? Quau copacap ! (Òc, benlèu qu’aquò’s çò que vodràn los ultra-tradicionalistas antihomos…) Segondament, pensi que l’adopcion diuré estar autorizada mès sonque per un mainatge qu’a l’atge de compréner. Mès pensi que, dens los dus cas, la presença d’una persona de l’aut sèxe (oncle, amic, etc.) es necessària per l’equilibre deu june ; e me demandi tanben qualas serén les diferenças de comportament dens los quate cas (drollet vs drolleta, parelh gay vs parelh de lesbianas).

Mès bon, n’estent briga diplomat en psicologia, me’n mèili pas mèi, que totas aqueras manifestacions e contra-manifestacion, a tengut, començan a nos hartar, quòra, a costat, contunhan de tornar aviar immigrats a la frontèira, d’autorizar les corridas, de tot permèter aus rishes, d’hèser chic de causa per los praubes etc.

5 février 2013

Pègarias sus la religion

Classé dans : Au hiu deus jorns,OPINION — Lo Sarmoneir @ 11 h 58 min

Vèni de lugir, per curiositat, un site catolic. Res d’esmiraglant : somission avugla a Benèit XVI, prepaus sus lo SIDA desconectats de la realitat, etc. Me sui totjorn demandat coma des gents pòden seguir damb autant de fe, shens nat sens critic, las preconisacions d’un libre escriut i a dus milenaris per un punhat de disciples deu Crist. E tanben coma pòden admèter tant aisidament, en matèira de via sexuala, l’autoritat de gens que causiren la shastetat tot en pronant l’Amor (mèma se los ministres de l’Environament son briga biologistas-geologistas, vòu pas díser que van los escotar). Coma ec sàbetz, per los mèi intransigents deus catolics, la sola faiçon de se virar lo SIDA, ‘quò’s l’abstinença. Òc, solide, pòdem pas díser lo contrari. Mès estimar que lo preservatiu n’es pas la solucion se la prièra l’acompanha pas… estranja opinion. Bon, urosament, pareish que «la Glèisa n’a pas de pausicion « ideologica » suu preservatiu» mès la «contracepcion s’opausa a la logica d’amor voluda per Diu dens las relacions sexualas e (…) la fidelitat conjugala es lo milhor moièn per lutar contra las malausias.» Se Diu vòu l’Amor, la contracepcion s’opausa briga a l’Amor ; au contrari, permet de lo víver shens auger crenta d’hèser un mainat, vegem. E, bien solide, la fidelitat conjugala damb contracepcion sembla una opcion inexistanta per la Glèisa ! Bò, que hèsin çò que volhin, tè.

 

E pusque som a parlar de religion, un chic d’umor. Vèni de trobar (pas d’inventar !) aquesta istoèra :

 

Après quauquas annadas de via comuna, un june òme decida d’esposar sa bona-amiga. Coma n’es briga au corrent de las tradicions, au cap de la mèssa, s’apròisha deu curè e li demanda :

- Excusatz-me mon pair, sabi qu’es dens la tradicion que los nòvis hèsin una aufrenda au prèste qu’a celebrat lo maridatge, mès sabi pas çò que las gents balhan en generau.

Lo prèste li respond dens lo clòt de l’aurelha :

- En generau, ‘quò’s en fonccion de la beutat de la nòvia. D’on mèi es bròia, mèi la sòma es eslevada.

En d’aqueths mòts, lo nòvi se vira cap a sa fama. Esita una pausa, plonja la man a la pòcha e balha una pèça d’un eurò au curè. Lo prèste, compatissent, ce li ditz :

- Bótgitz pas, vau vos tornar la moneda…

2 février 2013

Sus l’imperfèit en Gasconha.

Los occitanistas « de basa », pertot en Gasconha, disen, hòra excepcion, « cantabe« . Las fòrmas de l’imperfèit en -abe, maugrat qu’èstin utilizadas coma nòrma per calcar lo lengadocian, son pas tant espandudas qu’aquò. Sufís de gueitar aquesta carta :

 

 

123
 

Luxeetvolupte |
Actuel |
Newyorkcity2012 |
Unblog.fr | Créer un blog | Annuaire | Signaler un abus | Insidelayers
| Lanouvelleperspective
| love star