Losarmoneir

Jornau electronic gascon en Gironda

22 mai 2013

Dangèirs publics

Classé dans : ACTUALITATS,Au hiu deus jorns — Lo Sarmoneir @ 19 h 01 min

Viatdase !!!! Un ciclista tuat per un camion pòrta de les Salinèiras, e un aut blaçat per un tram que li rentrèt dedens ! Aquò’s tròp. Vai faler que los ciclistas se botin un còp per tots a hèser shau, que lo huc roge es hèit per los protejar e pas per los hèser cagar ! E donc, un  huc roge, fau s’i arrestar. Bon, n’èi pas tròp d’esper per lo passatge pieton cors V.Hugo faça a la rua Leitèira, mès bon… fau i créser.

N’i'n a que diràn « un tram es mèi dangeirós qu’una bicicleta, donc ‘quò’s a d’eth d’hèser shau ». Mès cresi que los menhaires de tram respèctan mèi sovent lur pròpa sinhalisacion que non pas los ciclistas que se cresen tot permés, quau bonur d’estar a l’encòp pieton e veïcule !

15 mai 2013

Recèpta de garbura

Classé dans : Cosina — Lo Sarmoneir @ 20 h 13 min
Per 8 personas
Un talon de camajòt de 500 g, 9 gruns de pebre, 1 piment d’Ezpeleta o 1/2 culhèir a cafè de podra de piment d’Ezpeleta, 1 aunhon pinchat demb 4 claus de giròfla, 6-7 cm de lapi branca, 1 branca d’erbeta (o d’erbòta !), 1 hulha de laurèir, 1 caulet, 6 carròtas, 4 naps, 2 bròias pòrras, 6 turras,  250 g de mongetas lingòt (los tarbés valen mèi mès son mauaisits a trobar), 8 bocins de confit de guit.
La velha, botar a trempar les mongetas au mens 12 òras. Lo jor J, dens una coquèla, botar lo talon, lo pebre, lo piment, l’aunhon, lo lapi, l’erbeta, lo laurèir.

14 mai 2013

Aquò’s l’espòrt ?

Classé dans : ACTUALITATS,Au hiu deus jorns,OPINION — Lo Sarmoneir @ 20 h 31 min

Quora vésem çò que s’i passèt a l’aucasion de la victòria deu PSG, i a bien de qué se díser « lo foot, quala salop’ria » ! Precisi ma pensada : lo foot professionau, au solide ! Tot aquò’s un meishant barrejadís de manganes drogats, de margajats gaunits de sòus…. Argent, violença, racisme, talas son les valors deus beaufs e companhia que supòrtan los clubs de foot. Bien entendut, haràn los malins, mès qué hèsen a part se fóter suu canapè demb una bièrra davant un match,  e gula que gularàs… Es que s’i cresen ! Coma se lo foot, un espòrt donc un leser, èra mèi important que d’auts problèmas… Enfin bon, panem et circenses coma diré l’aut.

Se guèitatz demb quala violença se compòrtan certèns… Me damandi d’on lesi vèn. Jo, per exemple, aimi Bordèu, aimi colhonar a prepaus deus Tolzans, Biarnés, Vasadés e auts Parisièns, mès anguerí pas, egau, los escagassar sonque per aquò ! Mès bon, n’i'n a de mau « desgrossits » (mau acairats ?)

E òc, aquò’s l’espòrt !!!

10 mai 2013

Colhonada pas catolica

Classé dans : Au hiu deus jorns,Umor — Lo Sarmoneir @ 13 h 24 min

Encara una istoèra leugèira, Diu me’n perdoni.

Dus curès se desvestissen e s’aprèstan a préner una docha. Començan a hèser colar l’aiga mès s’avisan lavetz qu’an briga de sabon. Lo pair Jan, que ne’n a dens la crampa, decida donc d’anar lo quèrre viste hèit shens préner lo temps de se rabilhar.

Cor capvath los corrius, entra dens sa crampa e cròisha dus bocins de sabon, un dens cada man, e torna préner lo camin de les dochas, totjorn nud coma un bosic.

A mitat camin, dens un long corriu, avisa tres suras qu’arriban cap a d’eth. Podent pas s’estujar, se bota contra un mur e hèi coma s’èra una estatuda. Les suras arriban a son nivèu e s’arrèstan, ahurbidas de véser una estatuda tan realista.

La prumèira, entrigada, pausa la man sus la quiqueta de l’ « estatua ». Un chic geinat, lo pair Jan disha tombar un tròç de sabon.
– Ah d’acòrd, ‘quò’s un distributor de sabon !

La segonda, estonada, assaja tanben de tirar la quiqueta. Lo pair Jean disha tombar lo segond sabon.

La tresièma, espatrolhada, tira era tanben, un, apui dus, apui tres còps, mès ren se passa. Tira lavetz mèi fòrt, e s’escrida :
– Senta Vièrja Maria, ‘quò’s fòrt bien hèit ! Balha tanben lo gèl docha !!!

7 mai 2013

Prepausicions per Bordèu

Classé dans : ACTUALITATS,Au hiu deus jorns,OPINION,Paisatge,Paisatge - geografia,Politica — Lo Sarmoneir @ 21 h 04 min

Bordèu, una vila on hèi bon víver : au pòdi díser perçò qu’i vivi (NB: rapèli que parli pas exactament lo gascon bordalés, mès lo gascon garonés perçò qu’es lo cunh on creishuri). Climat oceanic demb sons estius doç e sons ivèrns doç, e bien solide ses intersasons plujosas, que ne’n pòdem remerciar lo cèu pasque senon briga de ceps ! Aglomeracion probable pas tan dangeirosa coma Marsilha ; aumens en esvitant Grand Parc, « Aubars » e auts Quate Pavilhons, e Paludata la nuit. Per se permenar, am tot çò que fau, amèi dens la quita CUB : los quais son fòrt bien amainatjats ;  i a parcs e jardins a garròt, deu Molinat au Parc florau e de l’Ermitatge au Parc bordalés, shens aublidar Bourran o mèi Thouars. Aqueths darrèirs temps, los espaces pietonèirs an florit : cors deu Chapeau-Rouge e de l’Intendença, rua Senta-Caterina e alentorns au solide,… Quauquas plaças rapèlan les petitas vilòtas de campanha (Sta Eulalia, St Pèir, St Brunò…), d’autas son mens verdas mès tot autan agradablas (F.Lafargue, C.Jullian, Parlament,…), d’autas enfin son mèi majestuosas e an multiplas fonccions (Gambetta, Republica,…). Los quais riba dreta son tanben agradables : aubars, sauçaringas, vèrnhes, briules, frèishes, nos rapèlan que la natura a aumens autan de drets coma la vila ! E pòdem saludar damb jòia l’aviada de l’Hirondelle, lo batèu hasent la ligason entre Stalingrad, Quinconças, Shartrós e Larmont ; e la tendença a utilisar procedats respectuós de l’environament.

Bon, lo tèxte per desplegant toristic hèit, pòdi adara m’anuitar sus çò que vai pas, o aumens que poiré estar arrenjat, dens lo domène de l’amainatjament urban. Vací mes modèstas prepausicions :

* Suprimar lo trafic autò suu Pont de Pèira e dens lo cors d’Alsaça e Lorrèna. Diurén estar consacrats, amèi deu tram, sonqu’aus pietons e benlèu aus velòs. Per la seguretat, lo confòrt, la qualitat de l’èrt e la preservacion deu paisatge. Lo Pont de Pèira ganharé tanben a d’estar complantat d’aubres, tilhuus o frèishes coma vòletz !

* Una linha de tram periferica. Sabi bien qu’es briga a l’òrde deu jorn, mès me damandi se n’i'n an qu’i pensèren. Per se desplaçar, per exemple, deu campús de Talença-Pessac dinc au centre de Bèglas, fau bien comptar una brava òra ! Los Corol  an justament frequenças mendras que non pas les Lianas ; donc i a pas grand-causa per los que vòlen se desplaçar adaise d’una comuna de banlèga a l’auta….. senon la veitura : problèma !!

* Una milhora separacion trotoart/rota/tram au quate-camins cors Pasteur/cors d’Alsaça e Lorrèna. Es prampó dangeirós.

* Per los ciclistas, règlas tan estrictas coma per les autòs. ‘Quò’s pas mèi possible de mancar s’hèser shambertar per ciclistas incivics a cada traversada au pieton verd au passatge pieton cors V.Hugo en faça de la rua Leitèira !

* Una linha de bus gara <-> cors de la Sòma.

* Un desvalompament de les navetas electricas.

* Aubres a la Victòria. Mancan tanben d’ompra a Stalingrad, mès labàs, aumens, aubròts son plantats.

* Mèi de seguretat aus bòrns de les vias de tram (ex. au còrn de l’Otèl de Poliça, dens la « biscoeta » entre Palais de Justice e Mériadeck,…).

* Per la nòta d’umor : rebatijar oficialament los ponts Chaban-Delmas e François-Mitterrand « Bacalan-Bastida » e « d’Arcins ». Sàbem bien que lurs noms « locaus » an pas tot-a-fèit dispareishut, mès lo culte deus « grands » òmes aquò vai una pausa, mès bon… !

 

E dens l’ideau : lo perimètre gara -cors de la Marna -cors d’Albret -rua Nancel-Pénard -plaça Gambetta -cors G.Clemenceau -Quinconças  defendut a les veituras.

 

Veirèi s’èi encara d’autas idèias !

1 mai 2013

Duias cançons reulesas

Classé dans : Entre Duas Mars,Musica e cançons — Lo Sarmoneir @ 22 h 19 min

Reculhit per Octave GAUBAN (Histoire de la Réole, Lacour reimpr., 2006)

 
VAILÈIRA (Beyleyre)
Diu ! que la nuit me parei longa (x2) / Avèque aqueth vielh tan jalós (x2)
Tota la nuit que me demanda / Jana, « lan » atz vòstas amors ?
Jo ne’n èi pas ni mèi ne’n vòli / Ne ne’n èi pas d’aute que vos
Qui èra aqueth, arsèir, la Jana / Que parlèva [b] d’avèque vos ?
Aquò èra un de mos baus-fraires / Que parlèva de mos nebots !
N’i tòrnes donc pas mèi, la Jana / Ne tòrnes donc parlar damb eth
Si jamèi jo ne li atrapi / Tuarèi a d’eth, batrèi a vos
Tots los navius que son sus l’aiga / Ne son pas tots a un patron
Tots los castèths que son sus tèrra / Ne son pas tots a un senhor
Tots los anhèths de la Grand’ Landa / Ne son pas au mème pastor
Atau sui jo, mon amic Pièrre / Jo ne sui pas tota per vos !
 
CANÇON DAU TÒRT
– Ce ditz lo tòrt : maridatz-me ma maire
Car vos sètz vielha e vos ne viuratz gaire
Qui eritarà, qui eritarà, dau bien dau praube tòrt
Quand serà mòrt ?
– Ce ditz lo tòrt : lo jorn de mes nocetas
Fadrà minjar tres parelhs de poletas
Encara mèi, encara mèi, un bèth gigòt de pòrc
Ce ditz lo tòrt
– Ce ditz lo tòrt : fadrà abilhar ma mia
D’un bèth drap fin, d’una bèra daufina
Encara mèi, encara mèi, una bèra baga d’òr
Ce ditz lo tòrt
– Ce ditz lo tòrt : fau hèser una cocheta
De la longor de ma mia mestressa
Encara mèi, encara mèi, les quatre « picous » d’òr
Ce ditz lo tòrt

Parabòla reulesa

Classé dans : Entre Duas Mars,Literatura — Lo Sarmoneir @ 22 h 11 min

En gascon de la Rèula. Reculhit per M. Dupin (La Réole et ses environs, Res Universis reimpr. 1991)

 

Lur dissut encore : un òme avèva (abèwe) dus gojats. Donc lo pus june dissut a son pair :

- Mon pair, balhetz (balhé)-me ce que me diu revenir de vòste bien,

E lo pair lesi hasut lo partatge de son bien. Quauques jorns après, lo pus june augent amassat tot ce qu’avèva, se’n angut dens un peís bien lunh, e i dissipèt tot son bien en excès e en libertinatge.

E après qu’augut tot fenit, i vengut una granda famina dens aqueth peís, e eth comencèt a mancar. Se’n angut donc, e s’estaquèt au service d’un daus (dos) abitants d’aqueth peís, e eth l’envièt a sa meitad’ria per i gardar los pòrcs.

E aishiu (achiu?) auré estat bien aise de ramplir son vente des tecas que los pòrcs mingèvan, e digun n’i'n balhèva.

Anfin, estent rentrat en eth-mème, dissut :

- Combien i a de vailets a l’ostau de mon pair qu’an mèi de pan que lesi’n fau ! E jo mòri ací de hame. Fau que parti e qu’ani trobar mon pair, e que li disi : « Papair, èi pecat contra lo cièl e contra vos. Ne sui pas mèi dinhe d’estar aperat vòste gojat. Tretetz (treté)-me coma un de vòstes vailets.

Partit donc, e vengut trobar son pair. Quora èra encore bien lunh, son pair l’apercebut e n’augut compassion, corrut a eth, se gitèt a son còth, e li balhèt un poton. Son gojat li dissut :

- Mon pair, èi pecat contra lo cièl e contra vos. Ne sui pas mèi dinhe d’estar aperat vòste gojat.

Alòrs lo pair dissut a sos vailets :

- Portetz (pourté) viste la pus bèra rauba, abilhetz (abilhé)-le’n, e metetz (meté)-li un anèth au dit, e daus solièrs a sos pès. E menetz (mené) tanben lo vetèth gras, e tuetz (tué)-lo ; mingem e regalem-nos. Parce que mon gojat, que vaishiu (vachiu?), èra mòrt e es ressuscitat, èra perdut e es retrobat.

E comencèren donc a hèser ribòta. Portant, son gojat l’ainat, qu’èra aus shamps, revengut, e quora fut pròishe de l’ostau, entendut los vielons e lo bruit daus que dancèvan. Aperèt donc un de sos vailets e li demandèt ce qu’aquò èra. Lo vailet li respondut :

- Aquò es que vòste frair es revengut, vòste pair a tuat lo vetèth gras, parce que l’a recobrat en bona santat.

Aquò l’augent mis en colèra, ne volèva ponh entrar ; mès son pair estent sortit, comencèt a lo pregar. Sur qué, prenent la paraula, dissut a son pair :

- Vaishiu (vachiu?) dejà tant d’annadas que vos sèrvi, e ne vos èi jamèi desaubeït en res de ce que m’avetz (abé) comandat, e portant ne m’avetz jamèi balhat un  crabòt per hèser ribòta avèque mos amics. Mès aussilèu que vòste aute gojat, qu’a minjat son bien avèque des famas perdudas, es revengut, avetz tuat per eth lo vetèth gras.

Alòrs lo  pair li dissut :

- Mon gojat, ètz totjorn avèque jo, e tot ce qu’èi es a vos. Mès falèv’ hèser ribòta  e se rejoïr, parce que vòste frair que vaishiu (vachiu?) èra mòrt e es ressuscitat ; èra perdut, e es retrobat.

Lo prumèir de mai

Classé dans : ACTUALITATS,Au hiu deus jorns,Ecologia, natura,Tradicions populàrias — Lo Sarmoneir @ 13 h 41 min

-Doman es lo primièr de mai / Mironflà mironlirà / Cadun va veire mia …

-Lo mes d’abril se n’es anat / Lo mes de mai s’es aprochat / Ò maridam las filhas,  que totas fan bon maridar / Totas fan bon maridar quora son tan polidas …

Prumèir de mai, jorn singulièr, jorn paradoxau, se ne’n es, on es de costuma d’aperar « Hèsta deu Trabalh » lo jorn on es de costuma de pas trabalhar ! E, a nòsta epòca que lo nombre de chaumaires atenh nivèus exagerats, perqué pas hèser una hèsta deu trabalh on seré de costume, pr’aqueths, de trabalhar tots… un sol jorn dens l’annada !

Auta costuma : anar picar muguet per l’aufrir. Ben… fau hèser shau, egau ! D’abòrd, dens nòstes departaments de Gironda e d’Òlt e Garona, hèi l’obgèit d’una mesura de proteccion, coma lo dishuri benlèu dejà (http://www.tela-botanica.org/bdtfx-nn-18716) ; apui, fau pas aublidar que, per tan polida qu’èsti e maugrat sa reputacion de pòrta-bonur, la planta es redobtablament toxica. Provòca bèth-arremat de trobles, apui la mòrt per arrèst cardiac. Es pas conselhat, tanpauc, de ne’n gardar dens una pèça barrada, que pòt balhar fòrts maus de cap.

 

Luxeetvolupte |
Actuel |
Newyorkcity2012 |
Unblog.fr | Créer un blog | Annuaire | Signaler un abus | Insidelayers
| Lanouvelleperspective
| love star