LOU SARMOUNEY / LE JHACASSOUS

11 février 2013

L’esclançon

Classé dans : Au hiu deus jorns,Ecologia, natura,Entre Duas Mars,Tradicions populàrias — Lo Sarmoneir @ 13 h 56 min

Los Cahiers de l’Entre-deux-Mers, fòrt variats e interessants, creats en 1994, an coma desfaus d’hèser passar « a la trapa » (se me pàssatz aquera expression) la cultura gascona, dejà bien ‘teuna’, de l’Entre-duas-Mars. Egau, pòden i trobar quauquas brigalhas. D’abòrd aquesta dishuda (que vingré aparentament de Sent Andriu dau Bòsc) : Margarita vai a la mèssa quora es dita, au marcat quora es barrat, a la hont quora es mijorn.

Mès èi causit de traduíser ací la fabricacion de l’esclançon (o esclancon), un piège a ausèths. Lo mòt es puslèu creonés, en Benauja se ditz escaceta (tanben escacita en garonés).  Assagi d’ec hèser coma s’èra un vielh bordalés que contèva, pusqu’es lo cas mès ec hasut en francés.

 

Esclancon, piège cruèl per los audèths que se dèishan préner. Nom que me rapèla mes premèiras vacanças a mons grands-parents, bordilèirs a Linhan de Bordèu en 1907-1908, avèvi 8-9 ans. Piège simple, que mon papè hadèva per me distrèire. Una branca sopla d’aulanèir o de bordèna, traucada  a un  cap per un hiu de fèrt rogit au huc e una cordeleta en doble, que, tenduda, hadèva ressòrt, un nòi sus aquela cordeleta a 10 cm de son extremitat, de la ppart dau trauc e podent colissar, un bòi de 2 cm retenent l’extremitat de la cordeleta, de les còishas hèitas au cotèth aus bons endreits, un bocinòt de bòi de 7 cm pus o mens, talhat a plat a una extremitat e damb duias còishas a l’autra, un peu de shivau e una sauterèla viventa son tanben necessères.

Per ténder l’afar, sufís d’apoiar sus un bot de la branca, de tirar la cordeleta, lo nòi au dehòra, de cunhar la branquilha de 7 cm devath lo nòi e d’ubrir l’extremitat dobla de la cordeleta sau bòi, tinguda ubèrta per las còishas que fòrman de les alas de parpalhon ; estacar la sauterèla damb lo peu de shivau, lo fixar per una còisha a 5 cm au dessús de la branquilha.

L’esclançon se pausa lo lòng de les brèdas e de les sègas. L’audèth, vedent la sauterèla, pausa sus la branquilha, son pes la hèi tombar, la  còrda se tend e l’audèth damòra pris per una pauta. En fin de tantòst, après auger corrut la campanha, mons grands-parents trabalhant aus camps, hadèvi la virada daus pièges, e damb una certèna emocion, prenèvi los praubes petits audèths, encara vius.

Jan René Deluga, neishut lo 20.02.1899

Laisser un commentaire

Votre adresse de messagerie ne sera pas publiée. Les champs obligatoires sont indiqués avec *

Vous pouvez utiliser ces balises et attributs HTML : <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

 

Luxeetvolupte |
Actuel |
Newyorkcity2012 |
Unblog.fr | Créer un blog | Annuaire | Signaler un abus | Insidelayers
| Lanouvelleperspective
| love star